Buharlaşma Ve Süblimleşme Yoluyla Gerçekleşen Kütle Kayıplarının Meteorolojik Değişkenlerle Olan İlişkisinin Araştırılması

Abstract

Yapılan çalışmada, süblimleşebilen maddelerle bazı atmosferik değişkenlerin (sıcaklık, bağıl nem, rüzgâr hızı, güneş radyasyonu) buharlaşmayı açıklamadaki rolleri araştırılmıştır. Bu amaçla İstanbul Teknik Üniversitesi Meteoroloji Gözlem Parkı’nda 2011 yılı Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında süblimleşme ve buharlaşma ölçümleri yapılmıştır. Sıcaklık, bağıl nem, rüzgâr hızı, güneş radyasyonu değerleri yine meteoroloji parkındaki otomatik istasyondan elde edilmiştir. Süblimleşme ölçümleri için naftalin, kâfur ve mentol maddeleri kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemede regresyon analizi yönteminden yararlanılmıştır. Buharlaşma ile naftalin süblimleşmesi verileri arasında yapılan analiz sonucunda determinasyon katsayısı r2 = 0.778 olarak hesaplanmıştır. Bu da buharlaşma ile naftalin süblimleşmesi arasında güçlü doğrusal bir ilişki olduğunu göstermiştir. Atmosferik değişkenlerin de analize katılmasıyla determinasyon katsayısı artmıştır. Buradan buharlaşmanın naftalin süblimleşmesiyle birlikte sıcaklık, bağıl nem, rüzgâr hızı ve güneş radyasyonu gibi atmosferik değişkenlerle açıklanabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

In this study, the roles of some sublimable matters (naphthalene, camphor and menthol)and atmospheric variables (temperature, relative humidity, wind speed, solar radiation) explaining the evaporation were investigated. For this purpose, sublimation and evaporation measurements were performed at Meteorological Station of Istanbul Technical University in June, July and August in 2011. Temperature, relative humidity,wind speed, solar radiation values were obtained from automated weather observing system (AWOS) at the meteorological station. Naphthalene, camphor and menthol substances were used for sublimation measurements. Regression analysis method was used to determine the relationship between the variables. As a result of the analysis, coefficient of determination between evaporation and naphthalene sublimation was found r2 = 0.778. This shows a strong linear relationship between naphthalene sublimation and evaporation. Coefficient of determination increased after adding atmospheric variables to the analysis. In final, coefficient of determination rose to 0.882. This shows the evaporation can be explained via naphthalene sublimation and atmospheric variables such as temperature, relative humidity, wind speed and global radiation.