Katalitik Konvertörlerden Platin Geri Kazanımı

Abstract

Bu tez çalışmasında, citroen marka araçtan alınmış olan kullanılmış katalitik konvertörden platinin geri kazanımı incelenmiştir. İlk olarak citroen marka arabanın eksozu diskli kesiciyle kesilerek içerisinde bulunan katalitik konvertör alınmıştır. Alınan bu katalitik konvertör daha sonra çekiçle kırılarak fındık boyunda taneler haline getirilmiştir. Daha sonra bu fındık boyutundakı taneler halkalı öğütücüde toz haline getirilmiştir. Platin miktarı bilinen katalitik konvertördeki platin, kral suyu (3HCl+HNO3) ve (HCl+H2O2) kombinasyonu ile farklı sıcaklıklarda zamana bağlı olarak çözümlendirilmiş, platini çözeltiye alma işlemleri sırasında stokiyometrik olarak gerekli olan HNO3 ve H2O2 miktarı belirlenmiştir. Kral suyunun (3HCl+HNO3) %99,99 safiyetteki platini çözme verimleri 80°C, 70°C, 60°C, 50°C, 40°C ve 30°C’deki zamana, katı sıvı oranına ve karıştırma hızına bağlı olarak tespit edilmiştir. Toz haline getirilmiş katalitik konvertörden uygun şartlarda platinin çözeltiye alınma işlemi optimize edildikten sonra bu çözeltilerden platinin maksimum verimle alınma şartları araştırılmıştır. Çözeltideki platini toplamak amacıyla shaking bath (sallamalı banyo), aktif karbon kullanılmıştır. Deneylerde; çalkalama hızı, aktif karbon miktarı, zaman ve sıcaklık incelenen temel parametreler olmuştur.

In this thesis platinum recovery from catalytic converters that was taken from citroen car and its optimization has been studied. First out shell of cathalytic converter was cutted and the cathalytic converter inside the shell was taken out. The catalytic converter that was taken from exhaust was broken until its grain size decrease until to the size of nut. Then these grains was put into grinder to make them dust. This catalytic converter with known platinum content were leached out in various aqueous solutions at different temperatures depending on time. It was aimed to determine minimum required amount of acids and their ratios. Dissolution efficiencies of the platinum with 99.99% purity were determined using both aqua regia and a combination of HCl+H2O2 in the temperature range between 30-80ºC. Analyses were carried out using an Atomic Absorption Spectrophotometer (AAS) and ICP (inductively coupling plasma). After optimum conditions for the recycling of platinum from catalytic converter were established, recovery of platinum from platinum-bearing solutions with a high efficiency was investigated. For this purpose, shaking bath and active carbon were used and their efficiencies were compared. In this experimental series, the effect of the shaking rate, time, temperature and the quantity of active carbon were studied in detail.