Türkiye Kıyılarında Tersane Ve Marina Faaliyetlerinden Kaynaklanan Organik Kirletici Seviyelerinin Pasif Örnekleyiciler Yardımıyla Belirlenmesi

Abstract

Bu çalışma kapsamında; tersane ve marinalarda organik kirleticiler olarak polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH), poliklorlu bifeniller (PKB) ve organoklorlu pestisitler (OKP) incelenmiştir. Bu bileşiklerin örneklenmesinde bütil kauçuk (BK) sorbent ve yarı geçirgen membran örnekleyiciler (SPMD) kullanılmıştır. Tersane ve marinalarda organik kirletici seviyelerinin belirlenmesi amacıyla Marmara ve Akdeniz bölgelerinde bulunan iki farklı marinaya ve Tuzla tersaneler bölgesine, 30 gün süreyle pasif örnekleyiciler yerleştirilmiştir. SPMD’ler ile örneklenen toplam PAH konsantrasyonları 37 - 3338 ng/g SPMD, toplam PKB konsantrasyonları 97 - 4247 pg/g SPMD ve toplam OKP konsantrasyonları 2915 - 13673 pg/g SPMD aralığında saptanmıştır. Bütil kauçuk sorbentler ile örneklenen toplam PAH konsantrasyonları 19,7 - 2083 ng/g BK sorbent, toplam PKB konsantrasyonları 638 - 8306 pg/g BK sorbent ve toplam OKP konsantrasyonları 2496 - 17479 pg/g BK sorbent aralığında ölçülmüştür. SPMD’ler ile yapılan örneklemelerden elde edilen analiz sonuçları, 80/20 ve NLS (Nonlinear Least Squares) olmak üzere iki farklı yöntem kullanılarak değerlendirilmiş ve kirleticilerin deniz suyundaki konsantrasyonları tahmin edilmiştir. Hesaplanan SPMD su kullanılarak marinalardaki organik kirletici seviyeleri üzerine sayısal bir model oluşturulmuştur. Oluşturulan sayısal model sonuçlarının hesaplanan sudaki kirletici konsantrasyonlarıyla uyumlu olduğu görülmüştür. Yapılan örnekleme çalışmaları ve analizler sonucunda, gemi yapım ve onarım faaliyetlerinin sudaki organik kirletici konsantrasyonlarını yüksek oranda arttırdığı sonucuna varılmıştır. Elde edilen veriler, marinalar için bu konuda kesin bir yargıya varılamayacağını göstermiştir. Bu çalışmada elde edilen verilerin, gelecekte bu bölgelerde yapılacak bilimsel araştırmalarda ve risk değerlendirme çalışmalarında bir zemin oluşturacağı düşünülmektedir.

In this study, concentration of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs), polychlorinated biphenyls (PCBs) and organochlorine pesticides (OCPs) were determined in shipyard and marina waters. semi permeable membrane devices (SPMDs) and butyl rubber (BR) sorbents were used as passive samplers. Passive samplers were deployed to two different marinas in Marmara and Mediterranean region of Turkey; and Tuzla Shipbuilding Zone where several shipyards are located. According to the data obtained by analyses, the concentrations of organic pollutants sampled by SPMDs ranged from 37 - 3338 ng/g SPMD for total PAHs, 97 - 4247 pg/g SPMD for total PCBs and 2915 - 13673 pg/g SPMD for total OCPs for all sampling stations. For BR sorbents, these concentrations varied between 19,7 – 2083 ng/g BR sorbent for total PAHs, 638 - 8306 pg/g BR sorbent for total PCBs and 2496 - 17479 pg/g BR sorbent for total OCPs. Data obtained from sampling by SPMDs were evaluated by 80/20 and NLS methods in order to estimate the water concentration of the organic pollutants. In addition, a numerical model was established for marinas to estimate the contribution of boats in to organic pollutant levels. It was observed that the model output were highly coherent with the water concentrations calculated by NLS method. As a conclusion, it was found that construction and repair activities in shipyards increases the levels of organic pollutants in water. Obtained sampling data show that a certain judgement about the contribution of marinas to organic pollutant levels can not be clearly stated.