Türki̇ye'de sürdürülebi̇li̇r malzeme seçi̇mi̇ i̇çi̇n critic tabanli çok kri̇terli̇ karar destek yaklaşimi

Abstract

Bu çalışma, geri dönüştürülmüş beton agregalarının (GDBA), doğal agrega (DA) ile karıştırılarak Türkiye koşullarında yol temel tabakalarında kullanım uygunluğunu çok kriterli karar verme (MCDM) yöntemleriyle değerlendirmektedir. Değerlendirme sürecinde teknik, çevresel ve ekonomik 19 kriter kullanılmış; kriter ağırlıkları CRITIC yöntemiyle objektif biçimde belirlenmiştir. Beş farklı GDBA–DA karışımı (%0–100 arası) TOPSIS, COPRAS ve EDAS yöntemleriyle sıralanmış; %100 GDBA içeren alternatif her üç yöntemde de en uygun seçenek olarak öne çıkmıştır. Bu bulgu, teknik yeterliliklerin ötesinde çevresel sürdürülebilirlik ve ekonomik etkinliğin karar sürecinde belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle atık bertaraf maliyetinin ortadan kalkması, CO₂ emisyonlarında ve doğal kaynak tüketiminde sağlanan düşüşler, GDBA'nın çevreci bir alternatif olduğunu desteklemektedir. Literatür ile uyumlu biçimde, teknik parametrelerdeki sınırlı zayıflıklar, bütüncül değerlendirmede çevresel ve ekonomik kazanımlarla dengelenmiştir. Sonuçlar, MCDM yaklaşımlarının inşaat mühendisliğinde karar destek aracı olarak etkin biçimde kullanılabileceğini ve GDBA’nın sürdürülebilir yol altyapısı uygulamalarında güçlü bir alternatif sunduğunu göstermektedir.