Xvıı. yüzyıl üç bestekârının altı âyin-i şerîfinin müzikâl analizi

Abstract

Osmanli Devleti’nin devlet ve toplum duzeninde karsilastigi tum olumsuzluklara ragmen; XVII. yuzyil musiki tarihi bakimindan en onemli ve zevkli devirlerden birini teskil eder. Gerek musiki eserleri orneklerinin form, makam, usul, bestekâr, gufte yazari ve calgi bilgileriyle nota yazisina gecirilmesi ve gunumuze ulasmasina imkan vermesi ozelligiyle kaleme alinmasi, gerek enderun, mehterhâne, nevbethâne mevlevihâne gibi dini ve dindisi musikinin egitimi ve meskinin gerceklestirildigi mekanlardaki cesitlilik ve paralelinde zengin form, makam, melodi yelpazesi ve gerekse Hâfiz Post, Kutb-i nâyi Osman Dede, Buhurizâde Mustafa Itri, Kocek Dervis Mustafa Dede gibi Turk musikisinin buyuk bestekârlarinin varligi ve onlarin essiz sanatli ve dini dindisi musiki eser ornekleri XVII. yuzyili musiki kulturu ve tarihi acisindan paha bicilemez kilmistir. Bu yuzyilda ozellikle dini musiki formlarindan ilahi, tevsih, temcid, na’t, mi’râciyye, salâ ve âyin-i serif gibi turlerden dini musikinin temel taslari olan cok degerli eserler bestelenmistir. Bu calismada, bestekâri bilinen ilk mevlevi âyini olma ozelligi tasiyan Dervis Kucek Mustafa Dede’nin Bayati makamindaki âyin-i serifi, Nâyi Osman Dede’nin Ussak, Rast, Cargâh ve Hicaz makamlarindaki âyin-i serifleri ve Buhurizâde Mustafa Itri’nin Segâh makamindaki âyin-i serifi muzikal analiz yontemleri ile analiz edilecek ve elde edilen veriler neticesinde bu doneme âyin besteciligi ve makamsal acidan isik tutmaya calisilacaktir.