Kamu kurumlarında sıfır atık yönetim sisteminin uygulanması: su ve kanalizasyon idareleri üzerine bir inceleme

Abstract

Su ve kanalizasyon idareleri sadece su temini ve atıksu yönetimiyle değil; aynı zamanda bu amaçla yapılan alt yapı çalışmalarıyla entegre şekilde ele alınmalıdır. Bu çalışmada sıfır atık yaklaşımı ile ilgili ulusal ve uluslararası mevzuat gözden geçirilmiş ve sıfır atık sisteminin bir su ve kanalizasyon idaresinde uygulanması incelenmiştir. Bu çerçevede, İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ)’nin atık yönetim sistemi incelenmiş, oluşan atık türleri örnekleriyle verilmiştir. Atık yönetimine ilişkin veriler, İSKİ Atık Yönetimi Birimi tarafından tutulan kayıtlardan elde edilmiştir. 2019 - 2023 yılları arasında kurumda oluşan atık miktarları hesaplanmış ve sıfır atık sisteminin kurulumuyla birlikte atık miktarlarında azalma ve yeniden kullanım oranda artış kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu bulgudan hareketle sıfır atık sisteminin kurum içinde etkilerinin görülmeye başlandığı söylenebilir. Çalışma kapsamında ele alınan beş yıllık dönem için mevsimlere göre atık miktarları incelenmiş, toplam atık miktarının %17’sinin kış mevsiminde, %33’ünün ise sonbahar mevsiminde oluştuğu hesaplanmıştır. 2020 yılında Covid-19 salgını nedeniyle oluşan atık miktarı 2019 yılına göre yaklaşık %43 azalmıştır. Yapılan çalışmada ayrıca farklı birimlerde oluşan atıkların, atık geçici depolama alanına taşınma maliyeti hesaplanmıştır. Önemli miktarda atığın İstanbul’un Avrupa Yakası’ndan şehrin Anadolu Yakası’na taşınması sebebiyle Avrupa Yakası’nda yeni bir depolama alanı kurulması önerilmiştir. Bu önerinin uygulanması durumunda atık taşıma maliyetinin %68 düşeceği belirlenmiştir. Bu durumun, sıfır atık yönetim sisteminde hedeflenen verimli kaynak kullanımı açısından isabetli bir uygulama olacağı düşünülmektedir.