Yol dolgusunda kullanılan geri dönüştürülmüş beton agregasının esneklik özelliklerine donma çözülme etkisi

Abstract

İnşaat yıkım atıklarından elde edilen malzeme miktarları arasında geri dönüştürülmüş beton agregaları (GDBA) ağırlıkça önemli bir paya sahip olup yol dolgularında kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Yol alt temel ve temel tabakasında GDBA’nın dolgu malzemesi olarak %100 oranında kullanılması durumunda esneklik özelikleri de belirlenmeli ve kullanım uygunluğunun değerlendirilmesinde dikkate alınmalıdır. Diğer taraftan donma ve çözülme (D-Ç) süreci, malzemenin esneklik özelliklerini olumsuz yönde etkilemekte, yol uzun dönem performansını düşürmektedir. Bu nedenle yol dolgu malzemesi olarak kullanılan GDBA’nın donma çözülme etkisi ile esneklik özelliklerindeki değişim, yol tasarımında ve inşasında dikkate alınmalıdır. Bu çalışmada, İstanbul kentsel dönüşüm projesinden elde edilmiş GDBA’nın esneklik özelliklerine donma ve çözülme etkisi deneysel olarak incelenmiştir. Bu amaçla uygun dane çapı dağılımındaki GDBA ile hazırlanan numuneler üzerinde, farklı sayılarda D-Ç çevrimi sonrasında bir dizi esneklik modülü ve kalıcı deformasyon deneyleri yapılmıştır. Deney sonuçları esneklik modülünün bir eşik D-Ç çevrimine kadar arttığını, bu eşik değerden sonra bir azalma eğiliminde olduğunu, D-Ç çevrimlerinden sonra plastik deformasyon değerlerinde önemli bir değişiklik olmadığını, malzemenin plastik sünme davranışı sergilediğini göstermiştir. Ayrıca donma çözülme etkisini dikkate alan ve pratik amaçlar doğrultusunda esneklik modülü tahmininde kullanılmak üzere bir model önerilmiştir.