Toplu ve Yayılı Hidrolojik Modellerin Karstik Havzada Kalibrasyon Performanslarının Karşılaştırılması: Çakıtsuyu Havzası Örneği

Abstract

<p>Hidrolojik modeller, su kaynaklarını fiziksel bir b&uuml;t&uuml;nl&uuml;k &ccedil;er&ccedil;evesinde sayısal bir ortamda benzerinin oluşturulmasıdır. Hidrolojik modeller taşkın ve kuraklık tahmininde, iklim değişikliğinin se&ccedil;ilen havzaya etkilerinin tahmininde kullanılan &ouml;nemli ara&ccedil;lardır. Bu modeller yapısal a&ccedil;ıdan kara kutu modeller, toplu kavramsal modeller (gri kutu modelleri) ve fiziksel tabanlı yayılı modeller (beyaz kutu modelleri) olmak &uuml;zere &uuml;&ccedil; gruba ayrılır. Bu &ccedil;alışmanın amacı iki farklı toplu (GR4J ve TUW model) ve bir yayılı (mHM) hidrolojik modeli karstik &Ccedil;akıtsuyu Havzasında kurup debi performansını kıyaslamaktır. Bu ama&ccedil;la 2000-2020 yılları arasında g&uuml;nl&uuml;k veriler kullanılarak modeller kurulmuş ve model parametre kalibrasyonu yapılmıştır. GR4J ve TUW modellerinin parametrelerinin kalibrasyonunda Diferansiyel Gelişim Algoritması (DEoptim); mHM parametrelerinin kalibrasyonunda ise model koduna entegre halde bulunan Dynamically Dimensioned Search (DDS) algoritması kullanılmıştır. Model parametrelerinin optimizasyonunda ama&ccedil; fonksiyonu olarak Nash-Sutcliffe Efficiency (NSE) metriği maksimize edilmiş; model sonu&ccedil;ları ayrıca Kling-Gupta Efficiency (KGE) ve R2&nbsp;ile değerlendirilmiştir. TUW model ve mHM 0.69 NSE ile gayet iyi sonu&ccedil;lar verirken; GR4J modelin g&uuml;nl&uuml;k verilere dayanarak hesaplanmış 0.27 NSE ile performansının yetersiz olduğu g&ouml;r&uuml;lm&uuml;şt&uuml;r. Bunun sebebi olarak GR4J modelinde kar erimesi mod&uuml;l&uuml;n&uuml;n olmaması ve 4 parametre ve 2 tank yapısının havzanın heterojenliğini temsil edemediği d&uuml;ş&uuml;n&uuml;lmektedir. Sonraki &ccedil;alışmalarda &Ccedil;akıtsuyuna bağlanan kaynak debisi &ouml;l&ccedil;&uuml;mlerinin de (D18A056) kalibrasyona dahil edilmesi planlanmaktadır.</p>