Türkiye'de mimarlık bürolarında kalite yönetimi uygulamalarının irdelenmesi - Cansever, Demet Ebru (Fen Bilimleri Enstitüsü, 2000)
19. yüzyılın sonlarındaki değişime damgasını vuran "Sanayi Devrimi", 20. Yüzyılın bu son dönemlerinde artık yerini "Enformasyon (Bilgi) Toplumu" adı verilen yepyeni bir döneme bırakmaktadır. Yirmibirinci yüzyıla adım adım yaklaştığımız bu dönemle birlikte dünyamız, hızlı bir değişim ve gelişim sürecine girmiştir. Dünyada hızla gelişen rekabet, teknolojik gelişmeler, haberleşme ve iletişim sistemleri, serbest pazar ekonomisinin yaygınlaşması, uluslararası ticarette korunmanın azalması dünyayı tek bir pazara doğru götürmektedir. Mesafeler kısalmakta, ulusal rekabetin yerini küresel rekabet almaktadır. Küresel rekabet ortamında ayakta kalabilmek, uluslararası düzeyde üretim yapabilmek ve hizmet verebilmek, şirketleri yeni arayışlara ve yöntemlere zorlamaktadır. Teknolojik gelişmelerin dinamiği ile başlayan bu hızlı değişim, şirket kültürlerinde, yönetim ve organizasyon yapılarında kısaca işin örgütlenişinde değişikliklere neden olmaktadır. Dünyadaki bu gelişmelerin neden olduğu değişim ihtiyacı şirketlerin yeni yönetim anlayışı olan "Toplam Kalite Yönetimi" ve toplam kaliteye ulaşmada önemli bir araç olan ISO 9000 Kalite Güvence Sistemi'ne geçmelerine neden olmuştur. Tüm endüstriler küreselleşme sürecine paralel olarak hızla yeni bir yapılanma içerisine girerek Toplam Kalite Yönetimi (TKY) felsefesini benimsemekte ve ISO 9000 Kalite Güvence Sistemine geçmektedirler. İnşaat endüstrisinde de kalite yönetimi uygulamasına geçen üretim firmalarının (malzeme, sistem vb.) sayısı hızla artarken, tasarım disiplinleri bu gelişmelerin gerisinde kalmaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın kapsamı, mimarlık bürolarının Kalite Yönetimi konusundaki gelişmelerin gerisinde kalmasının nedenleri ve ISO 9000 Kalite Güvence Sisteminin mimarlık bürolannın işleyişine uygunluğunun yapılan saha çalışmaları ile desteklenerek irdelenmesi olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, bu çalışmada yeni yönetim kavram ve tekniklerin başında yer alan Toplam Kalite Yönetimi ve ISO 9000 Kalite Güvence Sistemi'nin mimarlık bürolan için dünyadaki gelişmelere ayak uydurabilmenin ve ayakta kalabilmenin önemli bir yolu olup olmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma, belirlenen hedefi ve kapsamı doğrultusunda şu şekilde gelişmektedir Bilişim ve iletişim bizi, son yirmi yıldır daha önceden yaşanmamış bir küresel gerçeklik ile karşı karşıya getiren, hızlı dönüşümlere katkıda bulunmaktadır. Bilgi teknolojisinin ve bilişim altyapısının gelişmesi, bilgi aktanmının ve akışının hızlanmasıyla, iletişim ve ulaşımdaki gelişmeler sonucunda ortaya çıkan bilgi toplumu ve küreselleşme (globalleşme) olgularının dünya çapında meydana getirdikleri değişiklikler ve etkileri çalışmanın birinci bölümünde aktarılmaktadır. Bu bölümde, yeni iletişim ve enformasyon teknolojilerinin ve küreselleşme sürecinin ekonomik sistem ve toplumsal sistem üzerindeki etkileri ile birlikte, yönetim ve organizasyon yapılarında neden olduklan değişim ihtiyacı üzerinde durulmaktadır. vu Bilgi teknolojilerinde meydana gelen hızlı gelişmelerin ve küreselleşme sürecinin yönetim ve organizasyon yapılan üzerindeki etkileri, yönetim ve organizasyonun tanımı, günümüze kadar geçirdiği dönemler ve gelecekte göstereceği özellikler ile ikinci bölümde aktarılmaktadır. Bu gelişmelere bağlı olarak, bu bölümde Toplam Kalite Yönetimi'nin modern sonrası çağdaş yönetim kavram ve uygulamalan içerisindeki yeri tespit edilmeye çalışılmaktadır. Modern sonrası yönetim kavram ve uygulamalannın başında gelen Toplam Kalite anlayışı ve Toplam Kalite Yönetimi kavramı; kalitenin tanımı, kalitenin tarihçesi, TKY'nin tanımı, TKY ilkeleri, gurulannın tanımlamaları ve ilkeleriyle çalışmanın üçüncü bölümünde aktarılmaktadır. Toplam kaliteye ulaşmada önemli bir araç olan ISO 9000 Kalite Güvence Sistemi; kalite güvence sisteminin tanımı, özellikleri, amaçlan ve yararlan, modelleri ve standartlan ile dördüncü bölümde tanımlanmaya çalışılmaktadır. Aynca daha önceki bölümle ilişkilendirilerek, TKY ve ISO 9000 Kalite Güvence Sistemi arasındaki farklılıklar ortaya konulmaktadır. Çalışmanın kapsamının Türkiye'deki işletmeleri içermesi nedeniyle, Toplam Kalite Yönetimi ve ISO 9000 Kalite Güvence Sistemi'nin uygulamalannda Türkiye'deki işletmelerde karşılaşılan güçlükler, güncel araştırmalar doğrultusunda bu bölümde aktarılmaktadır. Bu bulgulann aktarılmasındaki amaç, ileriki bölümlerde Türkiye'deki mimari bürolarda kalite yönetimi uygulamalannda karşılaşılan sorunlann diğer işletmelerde karşılaşılan güçlükler ile ilişkilendirilebilmesidir. İletişim ve enformasyon teknolojilerindeki gelişmelere bağlı olarak ortaya çıkan yönetim ve organizasyon yapılarında değişim ihtiyacı, genel olarak tüm endüstrileri kapsayacak şekilde ilk dört bölümde aktarılmaktadır. Bu bölümlerde tüm endüstrileri içeren bir yaklaşım izlenmesinin nedeni, TKY ve ISO 9000 Kalite Güvence Sistemleri'nin ortaya çıkış sebeplerini çok geniş bir bakış açısıyla irdeleyip genel bir çerçeve çizebilmektir. Bu bölüme kadar yapılan genellemeden yola çıkılarak, tüm dünyayı etkisine alan gelişmelerin tasarım disiplinleri üzerindeki etkileri beşinci bölümde yer almaktadır. Çalışmanın başlangıcından beri sözü edilen bu gelişmeler sistematik hale getirilerek belirli başlıklar altında toplanmış, ileriki bölümlerde de saha çalışmalarında incelenen bürolar bu başlıklar altında irdelenmiştir. Bunlar İletişim ve enformasyon teknolojisindeki gelişmeler Globalleşen ve sürekli değişen bir dış çevrenin oluşması Değişen Kullanıcı İstekleri Bilgi ve İnsan Unsuru Eğitim düzeyi ve beklentileri yükselen personel yapısı Bu bölümde aynca mimarlık bürolannın özellikleri; projenin nitelikleri, değişen piyasa koşullan, grup içi ve gruplararası ilişkiler, örgütsel özellikler başlıkları altında incelenmektedir. Mimari bürolann gösterdikleri özelliklere değinilmesinin nedeni, diğer endüstrilerden farklı olarak gösterdikleri niteliklerin kalite yönetimi uygulamaları üzerindeki etkilerinin saptanabilmesidir. Mimarlık bürolannın dünyadaki gelişmelerin etkisi ile günümüzde gösterdikleri özelliklerinin aktarılmasından sonra, altıncı bölümde çalışmanın hedefine paralel olarak mimarlık bürolan ile gerçekleştirilen görüşmeler aktanlmaktadır. Bu bölümde hedef, Türkiye'de ISO 9000 Kalite Güvence Sistemi'ni uygulayan iki mimarlık bürosu ve bu sistemi uygulamayan bir başka büro ile yapılan saha çalışmalanyla sistemin uygulanabilirliği ve gerekliliğinin irdelenmesidir. Bu bölümde ilk olarak mimari bürolar ile gerçekleştirlen saha çalışmalannda izlenilen metod aktanlmaktadır. Daha sonra yapılan saha çalışmalan ve elde edilen bulgulara yer verilmektedir. vuı Saha çalışmalarında ISO 9000 Kalite Güvence Sistemi'ni uygulamakta olan Era Mimarlık, Mühendislik ve Danışmanlık Firması ve Tabanlıoğlu Mimarlık ve Danışmanlık Firması ile görüşülmüştür. ISO 9000 Kalite Güvence Sistemi'ni uygulamayan büro olarak da Cengiz Bektaş Mimarlık Bürosu seçilmiştir. Saha çalışmalarının sonunda ISO 9000 Kalite Güvence Standartlan'nı uygulamakta olan Era ve Tabanlıoğlu Firmalan'nın karşılaştırmalanna yer verilerek, ISO 9000 Kalite Güvence Sistemi'nin mimari bürolarda uygulanma kriterleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu bölümde son olarak Cengiz Bektaş Mimarlık Bürosu'nun kalite yönetimi açısından irdelenmesine yer verilmiştir. Sonuç Bölümünde, saha çalışmalan yapılan mimari büroların, 21. Yüzyılda küresel rekabet ortamında dünyadaki gelişmelere paralel olarak belirlenen beş kriter altında gösterdikleri özellikler belirlenmektedir. Buna bağlı olarak, Türkiye'de mimarlık bürolarının küreselleşme süreci içerisinde, uluslararası platformda rekabette üstünlük sağlamak amacıyla gereksinim duyduktan yeni organizasyonel düzenlemelere ve yönetsel değişimlere ne ölçüde adapte olabildikleri ve bu adaptasyon için TKY ve ISO 9000'in bir çıkış yolu olup olmadığı irdelenmektedir. Tüm bu belirlemelerden sonra çalışmanın hedefine yönelik olarak sonuçlar ve çözümler sunularak çalışma tamamlanmaktadır.

The 'Industrial Revolution' that branded the innovation in the late 19th century, has now left its place to a brand-new era called 'Information Society* in these last terms of the 20th century. Through this period in which we are gradually stepping into the 21st century, the world has been undergoing a fast change and development process. The quickly progressing competition in the world, technological developments, correspondence and communication systems, the free market economy becoming widespread and the decline in protection in the international trade have been taking the world towards a unique market. Distance has been shortened and national competition has been replaced by international competition. Necessity to stand alive besides producing and serving at an international standard has made the firms turn towards new seeking and methods. This fast change, which started with the dynamo of technological developments, has lead to changes within the cultures of firms, in their management and organization structures, briefly in the organization of work. The need for change stemmed from such developments in the world has lead the firms to pass to the Total Quality Management* that is the brand-new understanding of management and ISO 9000 Quality Assurance System that is an important means to reach the total quality. All industries have been adopting the Total Quality Management (TQM) philosophy and turning towards ISO 9000 Quality Assurance System going through a fast new structuring parallel to the globalization process. While the number of the production firms (material, system etc.) that have passed to the quality management application in the construction industry increases quickly, the design disciplines have remained behind these developments. Thus, the scope of the study has been determined as the research of the reasons why the architectural offices have remained behind the developments in Quality Management and the appropriateness of the ISO 9000 Quality Assurance System to the processing of the architectural offices, being supported by the field studies held. Consequently, in this study it has been tried to determine, whether the Total Quality Management* that comes first among the new management concepts and techniques and ISO 9000 Quality Assurance System are a crucial way of both keeping pace with the developments in the world and standing alive for the architectural offices. Directed by the determined aim and scope, the study develops in such a way: For last two decades, data processing and communication have contributed to the quick transformations making us face a global reality that has never been experienced before. The improvement of the information technology and the infrastructure of data processing, the worldwide effects and changes that have been created by the information society and globalization phenomena having stemmed from the developments in communication and transportation with the momentum gained in both the transfer and flow of information have been presented in the first section of the study. Thus, in this section, the effects of the new communication and information technologies and the globalization process in both the economic and social systems together with the need for change they lead within the organizational structures have been emphasized. The effects of rapid improvements in information technologies and the globalization process upon the management and organization structures, the definition of management and organization, the periods they have undergone so far and the features they will exhibit in the future have been presented in the second section. Depending on these developments, it has been tried to determine the position of the Total Quality Management* among the postmodern contemporary concepts and applications, in this section. The understanding of Total Quality and the concept of Total Quality Management that comes first among the postmodern management concepts and applications, the definition of quality, the history of quality, the definition of TQM, the principles of TQM, the definitions belonging to its gurus and their principles have been presented in the third section of the study. The ISO 9000 Quality Assurance System that is an important means of reaching the total quality, the definition of the Quality Assurance System, its features, purposes, benefits, models and standards have been tried to be defined in the fourth section. In addition, by connecting to the previous section, the differences between the TQM and the ISO 9000 Quality Assurance System have been revealed. Since the scope of the study includes the firms in Turkey, the difficulties faced by the firms in Turkey in the applications of the Total Quality Management and the ISO 9000 Quality Assurance System have been presented in the light of up-to-date studies in this section, as well. The purpose of presenting these findings is to enable one to connect the difficulties faced in the application of the quality management in the architectural offices in Turkey to those faced in other firms, in the next sections. The need for change in the management and organization structures that has emerged as a result of the developments in communication and information technologies has been presented within the first four sections including almost all industries. The reason for pursuing an approach including all industries is to be able to scrutinize the causes of emergences of the TQM and the ISO 9000 Quality Assurance System with a broad point of view and draw a general framework. Taking the generalization in the previous sections as a starting point, the effects of the worldwide influential developments upon the design disciplines have been set forth in the fifth section. These developments that have been mentioned since the beginning of the study have been systematized and gathered under specific titles and in the latter sections, the offices reviewed in the field studies have been scrutinized under these titles. These are;. The developments in the communication and information technologies. The emergence of a global outer environment and persistently changing. Changing user demands. The factor of information and human. The structure of the personnel whose education standards and expectations increase In addition, in this section, the features of the architectural offices have been reviewed under the titles: the qualifications of the project, the changing market conditions, the relationships either in the group or among the groups and the XI organizational features. The purpose for mentioning the qualifications the offices exhibit is to be able to identify the effects of the different features they exhibit than the other industries upon the quality management applications. After presenting the features the architectural offices show nowadays with effect of the worldwide developments, the interviews that were made with the architectural offices in a parallel way to the aim of the study, in the sixth section. The purpose in this section is to scrutinize the applicability and necessity of the system depending on the field studies focused on two architectural offices applying the ISO 9000 Quality Assurance System and another bureau, which is not applying this system in Turkey. In this section, firstly, the method pursued during these field studies with the architectural offices has been presented. Then, the field studies held and the results obtained have taken place. During the field studies the interviews were held with the Era Architecture, Engineering and Consultancy Firm and the Tabanoğlu Architecture and Consultancy Firm, which have been applying the ISO 9000 Quality Assurance System. As for the bureau that has not applied the ISO 9000 Quality Assurance System, the Cengiz Bektaş Architecture Bureau has been chosen. At the end of the field studies, via a comparison between the Era and Tabanoğlu Firms that have been applying the ISO 9000 Quality Assurance Standards, the application criteria of the ISO 9000 Quality Assurance System in the architectural offices have been tried to be determined. In this section, finally, the evaluation of the Cengiz Bektaş Architecture Bureau in terms of the quality management has been presented. In the conclusion section, the qualifications the architectural offices with which the field studies realized show, have been determined depending on the five criteria specified parallel to the worldwide developments in the global medium of competition in the 21th century. Depending on this, to what extent the architectural offices in Turkey are able to adapt to the new organizational arrangements and managerial changes they need in order to gain superiority in the international competition within the globalization process and whether the TQM and the ISO 9000 is a starting point for such an adaptation have been scrutinized. After all these identifications, the study has been completed presenting the results and solutions.
A Study of the quality management applications at the architectural offices in Turkey
Tez (Yüksek Lisans) -- İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2000
Keywords: Bürolar; ISO 9000; Kalite güvence sistemi; Toplam kalite yönetimi; Offices; ISO 9000; Quality assurance system; Total quality management