Proje sürecinde verilen mimari hizmetler - Candar, Elif (Fen Bilimleri Enstitüsü, 2004)
Ülkemizde kentlerin ve binaların mevcut durumu önemli bir kalite sorununu yansıtmaktadır. Kalitesiz bir çevrenin oluşumunu etkileyen faktörler düşünüldüğünde, mimarlık hizmetlerinin nicelik ve nitelik açısından var olan durumunun da önem taşıdığı görülmektedir. Bu sebeple, proje süreci boyunca verilen mimarlık hizmetlerinin düzeyi önemli bir konu olarak ortaya çıkmaktadır. "Proje Sürecinde Verilen Mimari Hizmetler" konulu tezin amaçlan şöyle şekillenmektedir. - Bir inşaat projesinin gerçekleştirilmesi sürecinde, bu sürecin her bir evresine bağlı olarak mimarın hangi hizmetleri verdiğini ortaya koymak, - Türkiye'deki mimarlık büroları tarafından, liste halinde belirtilen mimari hizmetlerden hangilerinin, ne oranda gerçekleştirildiğini göstermek, - Mimarlık eğitiminde, bu sıralanan hizmetlerden hangilerinin, ne düzeyde kazandırıldığını ortaya çıkarmak. Bu amaçlar doğrultusunda tez çalışmasında literatür araştırması yöntemi ve alan araştırması yöntemi kullanılmıştır. Literatür araştırması ve standart sözleşmeler, bir inşaat projesi süresince mimarın her bir evrede verdiği hizmetlerin neler olduğunu netleştirmek amacına hizmet etmiştir. Bu hizmetler her bölüm sonunda listelenerek, yapılacak olan alan araştırmasında kullanılacak anket sorularının biçimlendirilmesine temel teşkil etmiştir. Alan araştırması yöntemi ise, ülkemizdeki mimarlık büroları tarafından, listelenen hizmetlerden hangilerinin, ne oranda verildiğini belirlemek ve aynı zamanda, mimarlık eğitiminde bu hizmetlerden hangilerinin ne düzeyde kazandırıldığını tespit etmek için kullanılmıştır. Tez çalışmasının ilk bölümü giriş bölümünden oluşmaktadır. Bu bölümde konunun önemi, problemin tanımı, tezin amaçlan, çalışmada kullanılan yöntemler ve her bölümün kapsamı açıklanmıştır. Tez çalışmasının ikinci bölümü, proje sürecini ve sürecin evrelerini konu almaktadır. Bu bölümde aynı zamanda, proje sürecinin katılımcılan ve çeşitli evrelerde üstlendikleri görevler incelenmiştir. Üçüncü bölüm, mimarın girişim sürecinde üstlendiği hizmetleri konu almaktadır. Bu hizmetler tasanm hizmetleri ve tasanm yönetimi hizmetleri olmak üzere iki grupta incelenmiştir. Tasanm hizmetleri; hedeflerin belirlenmesi ve ihtiyaç programı oluşturulması, proje parametrelerinin değerlendirilmesi alt başlıklan altında, tasanm yönetimi hizmetleri ise başlangıç toplantısı düzenlenmesi ve genel iş programı oluşturulması konulan kapsamında açıklanmıştır. Dördüncü bölümde, mimann tasanm sürecindeki hizmetleri incelenmiştir. Bu süreçteki hizmetler de tasarıma yönelik ve tasanm yönetimine yönelik hizmetler ıx olarak ayrılmıştır. Mimarın tasarım dokümanlarının hazırlanmasının yanında, süreç boyunca katılımcıların koordinasyonunu, etkili iletişimi ve bilgi akışım sağlamak gibi yönetimle ilgili görevler de üstlendiği ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Beşinci ve altıncı bölümlerde sırasıyla mimarın ihale ve inşaat sürecindeki hizmetleri ele alınmıştır. Bu hizmetler, yabancı standart sözleşme metinlerinde yer alan tanımlamalara göre belirlenmiştir. Buna göre mimarın ihale sürecinde, ihale edilecek iş konularının belirlenmesi, ihale dokümanlarının ve teklif dokümanları hazırlanması, teklif öncesi müzakerelere katılması, tekliflerin değerlendirilmesi ve sözleşme yapılacak yüklenicinin kararlaştırılması görevlerini üstlendiği belirtilmiştir. İnşaat sürecinde ise mimarın üstlendiği hizmetler genel sözleşme idaresi, imalatların değerlendirilmesi, yüklenici hakedişlerinin incelenmesi, yüklenici tarafından verilmesi gereken dokümanlarm teslim alınması, işteki değişiklikler ile ilgili danışmanlık ve inşaat kapanışı alt başlıkları ile açıklanmıştır. Tez çalışmasının yedinci bölümü ise mimarlar ve mimarlık büroları üzerinde yapılan alan araştırması bulgularım içermektedir. Bu araştırmayla, ülkemizde mimari hizmetlerin evrelere göre ne kapsamda ve kimler tarafından verildiğini incelemek, mal sahibi ile yapılan sözleşmelerde yer alan hizmet konularını belirlemek, yapılan sözleşmelerde kullanılan yerli veya yabancı standart sözleşme olup olmadığım araştırmak, katılımcıların belirlenen hizmet gruplarına yönelik mimarlık eğitimi ile ilgili düşüncelerini öğrenmek amaçlanmıştır. Alan araştırmasının bulguları 4 bölüm halinde açıklanmıştır. İlk bölüm katılımcı firmaların özellikleri ile ilgili bulguları içermektedir. İkinci bölüm, firma temsiltilerinin profilleri ile ilgilidir. Üçüncü bölüm, katılımcı firmalar tarafından proje süreci boyunca verilen mimari hizmetlerle ilgili bulgulardan oluşmaktadır. Dördüncü bölüm ise, katılımcı firmalar ve temsilcileri ile ilgili diğer bulguları kapsamaktadır. Tüm bu bulgular grafiklerle açıklanarak, elde edilen sonuçların net olarak ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Anket cevaplarına göre ortaya çıkan en çarpıcı sonuçlardan biri, projenin her evresi için çok önemli olan inşaat teknik şartnamelerinin hazırlanması hizmetinin mimarlık büroları tarafından çok fazla verilen bir hizmet olmadığıdır. Bununla beraber, mimarlık eğitiminde bu konu ile ilgili yeterli bilgi ve becerinin kazandmlamadığı da ortaya çıkmıştır. Alan araştırması bulgularının değerlendirilmesi sonucu, katılımcı büroların büyük bir yüzdesinin kendi hazırladıkları sözleşmeleri kullanmayı tercih ettikleri saptanmıştır. Bu durum, mimari hizmet konularının tümüyle ilgili yeterli tanımlamaları içeren ve tüm mimarlık büroları tarafından kullanılabilecek standart sözleşmelerin hazırlanmasının çok gerekli olduğunu göstermektedir. Tez çalışmasının sekizinci bölümü, sonuç bölümüdür. Bu bölümde, çalışmanın belirlenen amaçlan doğrultusunda ortaya çıkan genel sonuçların ve alan araştırmasından elde edilen bulguların değerlendirmesi konu alınmıştır. Bu değerlendirmeler sonucunda mimarlık hizmetleri ile ilgili mevcut durumun saptanması ve değiştirilmesi veya geliştirilmesi gereken noktaların tespit edilmesi amaçlanmıştır.

The existing situation of cities and buildings in our country, reflects an important quality problem. The quantitativeness and qualitativeness of the given architectural services is thought as one of the factors that affects this poor-quality. Because of this, the level of services given in the project process becomes more important. The goals of this thesis on architectural services in project process are defined as such: - To determine architect services given in project phases during a construction project process, - To define the level listed architectural services given in architectural firms in Turkey, - To determine the level of these services gained in the architectural education. To accomplish these goals, are used two different methods, such as the research method and survey method. The research has been made to determine architects services during the consruction project phases. These services are listed in the end of each chapter and are used to shape the quastionnaire form for survey. On the other hand, the listed services given by architects and architectural firms in our country and the level of architectural education gained are clarified by the help of the survey method. The importance of the subject, the definition of the problem, the goals of the thesis, the methods used and the content of each chapter are set up in the first chapter of the thesis, which is the Introduction. The second chapter of the thesis comprises of the project process and project phases. Meanwhile, the participants and their services in the phases of the project process are determined in this chapter. After the project phases and the participants, architects services are defined following different sources. Third chapter is subjected to architects services in planning and pre-design phase. The services are grouped in two; design services and design management services. Design services are clarified in sub-titles of definition of the project goals and the statement of need, evaluation of the project parameters design management services are comprised, start-up meetings and scheduling the process. The fourth chapter deals with the architectural services in design phase. The architects services in this phase are evaluated in design services and design management services as the initial phase. Istead of producing the design documants, providing the coordination of the participants, effective comminication and flow of documant information are the management services given by the architect. XI The fifth chapter and the sixth chapter are comprises the architect services in bidding and construction phases. Theses services are determined by the definitions in foreign standart agreement forms. Work packages, bidding / proposal documents, pre-bid conference and selection interviews, bid / proposal evaluation and contract award are defined in the fifth chapter; the architects services in bidding and negotiation phase. In the construction phase, general administration, on-site project representation, payment sertification, supplemental documentation, administration of changes in the work and project close-out services given by the architect are defined in the sixth chapter. The seventh chapter provides information about surveys or case studies on architectural services in architectural firms. The goals of this survey are defined as; to evaluate the architectural services given in the project phases, to determine the scope of services in agreements between owner and architect, to set up the local or foreign standart agreements used by the firms and to learn the thought of architects about architectural services given in architectural education. The findings of the survey are divided into four groups. The first group deals with the findings about the characteristics of the architectural firms. The second group comprises of the findings about participants' profile. The third group presents findings about the architectural services given in project phases. And the fourth group deals with the other findings about firms and participants. All these findings are clarified by the help of histograms. The survey shows that, only a little percentage of the firm gives, producing construction specification documents service. This documents are required in all phases of the project. Meanwhile, the lack of the education gained about the services is seen from results. By the evaluation of the findings, important percentage of the architectural firms prefer to use thir own agreement forms. This shows the need to the standart agreements that can be used by all architectural firms, which defines architectural services whole. The eighth chapter of the thesis is Conclusion. This chapter focuses on general results of the chapters and evaluation of findings of the survey. In the result of these evaluations, to define the situation of the architectural services and to indicate the points that needs to be changed or progressed are determined.
Architectural services in project process
Tez (Yüksek Lisans) -- İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2004
Keywords: Proje yönetimi; Mimarlar; İnşaat mühendisliği; Yöntembilim; Project management; Architects; Civil Engineering; Methodology