Beyond the product: Expanding orders of design and its implications for industrial design education in Turkey - Duman, Seda (Graduate School, 2021)
This dissertation explores the expanding field of the industrial design discipline and its implications for undergraduate industrial design education in Turkey. Even with the most cursory review of the recent literature, one can easily see that the scope of the industrial design discipline is getting broader, and both the design profession and discipline are going through a radical change. This thesis study portrays this evolution throughout the key historical movements and investigates correlations with the current status of industrial design education in Turkey. The main argument is that we need a new educational framework to assist future designers to find their ways and roles amid the ambiguity of the 21st century's complex problems and act responsibly for sustainable change. The whole research consists of three main stages that follow and support each other. At the first stage, a broad range of literature was reviewed to create a landscape for the reader providing an overall understanding of the disciplinary and professional evolution of the field. Different taxonomy models systematically portraying the expanded field of design were collected. They were analyzed to extract patterns and content to develop a specific framework for exploring and informing industrial design programs. As an outcome of the literature review and synthesis, an integrated model– Orders of Design Education (ODE) was developed. The proposed model- with its supplements- was utilized as a research tool and an organizing schema for the whole content of this thesis. ODE was specifically designed for evaluating and developing industrial design curricula and projects from the synthesis of the related ordering frameworks in the literature. This framework is the first contribution of this research to the design education literature. It can be used as a diagnostic or exploratory tool to analyze a complete program, as well as can provide a basis for constituting independent design courses or projects. The second stage was for exploring the current status and scope of industrial design education in Turkey. The exploratory research was carried out by mutual evaluation of the content analysis of the program curricula with the survey study. The primary purpose of the survey study was to obtain embedded information about the qualities of studio projects and the coverage of competencies. The second purpose was distilling exemplary educational practices and projects from the answers for further investigation. To support and elaborate the gathered information through survey study, the curricula of the participating departments and their course contents were examined within the scope of content analysis. The third and last stage was a focused one. It presents the identified exemplary curricular structures and projects in detail. Following the exploratory phases of the research, case studies were undertaken in five industrial departments in Turkey. The main purpose of the evaluation of these cases was to reveal exemplary educational practices at industrial design departments in Turkey and accordingly to nourish the future developments of design education. The final stages of this research were written in a critical transition period in education and other social settings. It was during the global Covid-19 outbreak and when educational institutions switched to online education. Virus outbreak suspended in-person lectures and forced design schools, studios, and events to switch digital learning platforms. New norms are being built in design education, and this is reshaping many conventional processes of designing, producing, communicating, and teaching. The case studies presented in this thesis, collocate pioneer experiences so far in industrial design education. It includes alternative pedagogical practices carried out in different spaces and time intervals, in different networks (virtual, in-house, external networks) with the participation of various actors. It is predicted that the information and experiences gathered from case studies and the Orders of Design Education framework which was designed within the scope of this thesis will contribute to the research and development activities in the field of industrial design education.

Bu tez, tasarımın gittikçe genişleyen teşekkül alanlarını ve bu durumun Türkiye'deki endüstriyel tasarım lisans eğitimi içerisindeki mevcut yansımalarını araştırmaktadır. En üstünkörü bir alanyazın incelemesi ile dahi son zamanlarda endüstriyel tasarıma teorik ve pratik alanlarda birçok yeni yaklaşımın dahil olduğunu ve disiplinin hızlı bir dönüşüm sürecinden geçtiğini görebilmek mümkündür. Tezde bu dönüşüm tarihsel bir süreç içerinde tasvir edilerek, tasarımın müdahil olduğu alanlardaki çeşitlenme ve araştırmanın yapıldığı tarihe değin geliştirilmiş olan çeşitli yöntem ve yaklaşımlar hakkında farklı kaynaklardan bilgiler paylaşılmıştır. Ana savunu, yeni yetişecek olan tasarımcıların 21. Yüzyılda küresel bir hal alan habis (wicked) problemlerin karmaşıklığı ve muğlaklığı içerisinde yollarını ve rollerini bulabilmelerine ve sürdürülebilir bir gelecek için sorumluluk üstlenmelerine olanak sağlayan yeni bir eğitim perspektifine ihtiyacımız olduğudur. Bu anlamda mevcut endüstriyel tasarım programlarındaki eğitimi araştırmak, değerlendirmek ve bilgilendirmek amacıyla kapsamlı bir çerçeveye ihtiyaç duyulmaktadır. Araştırmanın bütünü, birbirini takip eden ve destekleyen üç ana aşamadan oluşur. İlk aşamada endüstriyel tasarım disiplini ile ilişkilenen yeni uygulama ve yaklaşımların meydana getirdiği manzarayı okuyucunun dikkatine sunabilmek amacıyla geniş kapsamlı bir alanyazın taraması yapıldı. Göz önüne serilen bu geniş kapsamlı ve çok yönlü ilişkileri daha anlaşılır ve sistemli bir biçimde sunmak amacıyla tasarlanmış olan tanzim modelleri toplandı ve incelendi. Alanyazın taramasında tespit edilen bu tanzim modellerinin kavramsal numuneleri çıkartıldı ve bu numuneler endüstriyel tasarım eğitimini değerlendirmeye ve geliştirmeye yönelik özgül bir çerçeve geliştirmek amacıyla kullanıldı. Bu analiz ve sentez süreçlerinin neticesinde bütüncül bir model olan Orders of Design Education (ODE) geliştirildi. Önerilen bu yeni çerçeve- destekleyici ekleriyle birlikte- tezin içeriğinin ve yürütülen bütün araştırmaların intizamlarının oluşturulmasında temel aracı olarak işlev gördü. ODE, bu araştırmanın tasarım eğitimi literatürüne ilk katkısıdır. Endüstriyel tasarım disiplinin genişleyen kapsamı ile örgün endüstriyel tasarım eğitiminin ilişkisini araştırmak maksadıyla araştırmacı tarafından geliştirilen ve sunulan kavramsal bir modeldir. Literatür araştırmasında endüstriyel tasarım eğitimini sistematik olarak haritalayan ve disiplinin genişleyen alanlarını dikkate alan bir model bulunamamıştır. Bu nedenle, teorik amaçlar için tasarlanmış farklı modeller ile birlikte kamu ve özel sektörde tasarım uyarlamalarını ölçeklendirmek için kullanılan modeller temel alınarak yeni bir model oluşturulmuştur. ODE dört farklı seviyeden oluşmaktadır: ürün odaklı tasarım eğitimi, insan odaklı tasarım eğitimi, süreç odaklı tasarım eğitimi ve değişim odaklı tasarım eğitimi. Alanyazın araştırmasında incelenen çerçevelerin sentezinden endüstriyel tasarım müfredatını ve eğitim projelerini değerlendirmek ve yapılandırmak için özel olarak tasarlanmıştır. Bu model tasarım eğitimi araştırmalarında farklı amaçlarla kullanım imkanları sunar. Tek bir endüstriyel tasarımı bölümünde verilen eğitimin kapsamını teşhis etmek ve geliştirmek amacıyla faydalanılabileceği gibi, birden fazla eğitim programının kıyaslamalı olarak değerlendirilmesinde de kullanılabilir. Aynı zamanda bağımsız tasarım dersleri ve projelerinin içeriklerinin ve organizasyonlarının yapılandırılması için de temel bir çerçeve sunar. Araştırmanın ikinci aşaması, Türkiye'deki endüstriyel tasarım eğitiminin mevcut durumunu ve kapsamını keşfetme amacını taşır. Keşif araştırması, program müfredatlarının içerik analizleri ve bölüm başkanları ile yapılan anket çalışmasının sonuçlarının karşılıklı olarak değerlendirilmesinden oluşur. Anket çalışmasının temel amacı, stüdyo projelerinin niteliklerinin ve projelerde kazandırılan yetkinliklerin kapsamı hakkında saklı olan bilgilerin açığa çıkartılmasıydı. İkinci amacı ise , daha detaylı vaka çalışmalarının yapılabilmesi için örnek teşkil edecek eğitim uygulamalarının ve projelerin verilen cevaplardan tespit edilmesiydi. Dört farklı bölümden oluşan anket çalışmasında; araştırmaya katılan bölümlerde uygulanan tasarım projelerinin türleri, katılımcıları, öğrencilere kazandırdıkları yetkinlikler ve son olarakta bölümlerin eğitim vizyonları geliştirilen yeni çerçeve kapsamında araştırıldı. Anket çalışması neticesinde elde edilen verileri desteklemek ve detaylandırmak amacıyla, araştırmaya katılan bölümlerin müfredatları ve ders içerikleri de araştırmaya dahil edildi. İçerik analizleri kapsamında hem Türkiye'deki endüstriyel tasarım eğitiminin mevcut durumu ve kapsamı hakkında genel bir değerlendirme yapıldı, hem de bölümler bazında incelemeler yürütülerek farklı eğitim uygulamaları gözler önüne serildi. Araştırmanın üçüncü ve son aşamasında, keşif araştırması neticesinde tespit edilen Türkiye'deki beş endüstriyel tasarım bölümündeki farklı dersler, projeler, müfredat yapıları ve müfredat dışında yapılan çalıştayları kapsayan gömülü vaka çalışmaları yürütüldü. Tespit edilen uygulamalar odaklı bir biçimde incelendi ve ayrıntılarıyla paylaşıldı. Bu vakaların değerlendirilmesindeki temel amaç, Türkiye'de endüstriyel tasarım bölümlerindeki örnek eğitim uygulamalarını ortaya çıkarmak ve bu doğrultuda gelecekteki gelişmelere katkı sağlamaktı. Örnek teşkil eden vakaların tek tek detaylarıyla araştırılması ve aktarılmasına ek olarak, karşılıklı olarak analizleri de gerçekleştiridi. Bu kapsamda vakalarda tespit edilen ortak özellikler, ayırt edici özellikler ve genel olarak karşılaşılan problemler sentezlenerek bir deneyimler bütünü sunacak biçimde paylaşıldı. Araştırmanın son aşamaları küresel Covid-19 salgını sebebiyle uzaktan eğitimin başladığı ve sosyal hayatta küresel çapta değişikliklerin meydana geldiği kritik bir geçiş döneminde yazıldı. Virüs salgını yüz yüze derslerin askıya almasına ve normal koşullarda aynı ortamda ve birebir olarak yürütülen stüdyo ve atölye gibi uygulamalı derslerin dijital ortama taşınması konusunda büyük sıkıntılara ve soru işaretlerine sebebiyet verdi.. Ancak zamanla, dijital ortamda yürütülen eğitim programları dünya genelinde yaygınlaştı. Bu beklenmedik ve sarsıcı durum öğrenme deneyiminin yeniden tanımlanması ve önceki sistemde yer alan problemlerin tespit edilerek üstesinden gelinmesi açısından önemli bir fırsattı da beraberinde getirdi. Alışıldık tasarım, üretim, iletişim ve öğretim süreçlerinin yeniden şekillendiği bu geçiş döneminde tasarım eğitiminin yeniden ele alınması daha da önemli bir hale gelmiştir. Bu araştırmanın kapsamı ve verinin toplandığı saha araştırması; araştırma sorularının gereklilikleri ve çalışmanın tek bir araştırmacı tarafından yürütülmesinin sınırları dikkate alınarak belirlenmiştir. Konunun kapsamı oldukça geniştir, daha fazla araştırma birimi ekleyerek ve farklı açılardan yaklaşarak içeriğini zenginleştirmek her zaman mümkündür. Saha araştırması 2018 yılında tamamlanmıştır. Bu tarihten sonra yapılan değişiklikler, yürürlükten kaldırılan ve yeni uygulanan projeler bu tezde rapor edilmemiştir. Bu araştırmanın periyodik olarak yenilenmesi yeni eğitim uygulamalarının belirlenmesi açısından faydalı olacaktır. Saha araştırmasında akademisyenlerin endüstriyel tasarım eğitimine olan yaklaşımlarını ve bakış açılarını değerlendirilmektedir. Benzer bir çalışmanın mezunlar ve öğrenciler nezdinde de değerlendirilmesi faydalı olacaktır. Ayrıca, sürdürülebilirlik ve sosyal inovasyon gibi daha uzun süreçli araştırmalar ve projeler genellikle lisansüstü programlarda yürütülmektedir. Lisansüstü seviyede yapılan çalışmalar lisans eğitimine katkı sağlayarak gelişimlerini destekleyebilmektedir. Bu anlamda son iki kategorideki projelerin lisansüstü dersleri ile bağlantıları da gelecekte araştırılabilecek konular arasında yer almaktadır. Bu araştırma ile (1) Türkiye'de bulunan endüstriyel tasarım programlarındaki mevcut alternatif eğitim uygulamaları ortaya çıkartıldı, (2) bu bölümlerdeki eğitimin kapsamı ve içeriği hakkında kendi içinde bütüncül bir değerlendirme ortaya konulmuştur ve (3) benzer eğitim araştırmalarının farklı kapsamlarda yapılabilmesine imkan sağlayan bir model geliştirilmiştir. Tezde sunulan vaka çalışmaları, yakın dönemde Türkiye'de endüstriyel tasarım eğitiminde farklı mekanlarda ve zaman aralıklarında, çeşitli aktörlerin katılımıyla gerçekleştirilen ve uygulanan öncü deneyimleri bir araya getiriyor. Aynı zamanda Türkiye yer alan 17 farklı endüstriyel tasarım bölümündeki eğitimin içeriğini ve kapsamını karşılaştırmalı olarak değerlendiriyor. Benzer bir araştırma farklı ölçeklerde- tek bir projenin incelenmesinden bir müfredatın bütüncül olarak incelenmesine kadar- yurtdışındaki endüstriyel tasarım bölümlerinde de uygulanabilir. Vaka çalışmalarından elde edilen bilgi ve deneyimlerin ve bu tez kapsamında geliştirilen Orders of Design Education modelinin endüstriyel tasarım eğitimi alanındaki yeni araştırma ve geliştirme faaliyetlerine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Ürünün ötesinde: Tasarımın genişleyen kapsamı ve Türkiye'deki endüstriyel tasarım eğitimindeki yansımaları
Thesis(Ph.D.) -- Istanbul Technical University, Graduate School, 2021
Keywords: industrial design; endüstriyel tasarım; Turkey; Türkiye; industrial design education; endüstriyel tasarım eğitimi