Genişletilmiş teknikler ve notasyon odağında helmut lachenmann’ın musıque concrète ınstrumentale anlayışı - Biçak, Ufuk (Yegah Musiki Dergisi, 2025)
ÖZ Alman besteci Helmut Lachenmann’ın geliştirdiği Musique Concrète Instrumentale kavramı 1960’lı yılların sonlarından günümüze dek gelişimini sürdürmekte olan bir müzikal estetik anlayıştır. Bu anlayış, ortaya çıktığı tarihten günümüze dek birçok bestecinin müziklerini doğrudan ya da dolaylı olarak etkilemiştir ve etkilemeye devam etmektedir. Lachenmann’ın musique concrète instrumentale anlayışıyla bestelediği müziklerin incelenmesinde geleneksel analiz yöntemleri çoğunlukla yetersiz kalmaktadır. Bu makale musique concrète instrumentale anlayışını genişletilmiş teknikler ve notasyon yönleriyle ele almaktadır. Böylelikle sözü edilen anlayışla bestelenmiş müzikler incelenirken mutlaka ele alınması gereken genişletilmiş teknikler ve notasyon uygulamalarının bu anlayış içerisindeki önemine ve uygulama yöntemlerine açıklık getirilmesi hedeflenmiştir. Bu bağlamda öncelikle sözü edilen anlayışın ortaya çıkışında etkili olan unsurlar, bu konu hakkında daha önce yapılmış olan çalışmalar ve Lachenmann’ın konu ile ilgili verdiği röportajlar üzerinden incelenerek tarihsel süreçleriyle birlikte ele alınmıştır. Sonrasında kendisinden önceki art concrète ve musique concrète kavramlarıyla benzerlik ve farklılıkları üzerinden musique concrète instrumentale anlayışına açıklama getirilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, musique concrète instrumentale anlayışında önemli bir yer tutan genişletilmiş teknikler ve bu tekniklerin notasyon üzerinde gösterilme yöntemleri, Lachenmann’ın farklı notasyon uygulamalarını içeren solo çello için Pression, solo piyano için Guero, yaylı dörtlü için Gran Torso, yaylı dörtlü için Reigen Seliger Geister ve solo perküsyon ve büyük orkestra için Air adlı müziklerinden alınan kesitler veya açıklamalar üzerinden örneklenerek incelenmiştir.