Türkiye'de yaşayan Suriyeliler için the Sims 4 oyununa konut iç mekânlarına yönelik bir nesne paketi önerisi

Abstract

Bu tez çalışmasının öznesi, 2011 Mart ayında Suriye Arap Cumhuriyeti'nde başlayan iç savaş ve çatışma ortamı sebebiyle çevre ülkelere zorunlu göç etmek durumunda kalan ve Türkiye'ye sığınmış Suriyelilerdir. Dünya ve Türkiye ölçeğinde ev sahibi toplum ile göçmenler arasında uyumu sağlamak ve birlikte yaşamı kolaylaştırmak adına çalışmalar yapılmakta olup özellikle Suriyelilerin en temel ihtiyaçlarından biri olan konut ile ilgili makro ve mikro ölçekli çalışmalar önem arz etmektedir. Kullanıcıların konuttan beklentilerini ve ihtiyaçlarını belirlemek adına dijital oyunlardan yararlanmak mümkündür. Dijital oyunların bir türü olan sosyal farkındalık oyunları ise farklı kesimler arasında sosyal farkındalık oluşturmak ve dezavantajlı durum ve gruplara sosyal fayda sağlamak amacına yöneliktir. Bu çalışmada, her oyuncunun oyuna farklı yönden yaklaşabilmesi ve oyunun eklentilerle zenginleştirilebilmesi gibi özellikleri sebebiyle bir yaşam simülasyonu oyunu olan ve E&A Games tarafından geliştirilen "The Sims 4" oyunu tercih edilmiştir. Bu kapsamda tez çalışmasının amacı; The Sims 4 oyunu aracılığı ile geçici koruma altında Türkiye'de yaşayan Suriyelilerin konutlardan beklentilerine yönelik veri toplamak ve kültüre özgü bileşenler ile konut iç mekânlarına yönelik bir nesne paketi geliştirmektir. Böylece, dijital oyunların zorunlu göç sebebiyle dezavantajlı durumda olan Suriyelilere yönelik sosyal farkındalık oluşturma potansiyeline dikkat çekilmek istenmiştir. Çalışmada, The Sims 4 oyunu için kültüre yönelik bir nesne paketi nasıl geliştirilebilir? Oyun ortamları aracılığıyla kültürel bileşenler ve kodlar aktarılabilir mi? ve Oyun ortamı sosyal farkındalık yaratılmasına imkan sağlamakta mıdır? sorularına cevap aranmaktadır. Tez kapsamında, tasarlanacak nesne paketi için teorik arka planı oluşturabilmek adına öncelikle dijital oyun ve sosyal farkındalık oyunlarına ilişkin literatür taraması yapılmıştır. Bu kapsamda dijital oyun, dijital oyun türleri ve sosyal farkındalık oyunlarına ilişkin temel bilgiler verilmiş olup dijital oyun bileşenlerinin sosyal farkındalık oluşturmak/yaratmak için kullanımına değinilmiştir. Sonrasında ise The Sims 4 oyunu hakkında genel bilgi verilmiş ve özellikle The Sims 4 inşa modu olmak üzere The Sims 4 oyun modları ve haritaları incelenmiştir. Oyunun kişiselleştirilme yöntemleri olan paketler, özel öğe yaratımı, mod yaratımı, mod ve özel öğelerin çalışma sistemleri ve The Sims 4 ve etnisite yaratımı da irdelenmiştir. Tez çalışmasının literatür tarama aşamasında, zorunlu göçe maruz kalan Suriyeliler ve evin yeniden kurulumuna ilişkin literatür de incelenmiştir. Bu kapsamda öncelikle kültür ve ev kavramları ve zorunlu göç sürecinde evin yeniden kurulumuna ilişkin literatür taranmıştır. Sonrasında ise Suriye'ye ilişkin genel bilgiler, Suriye kültürü, Suriye kültüründe ev, Suriye geleneksel evi ve Suriye çağdaş konutları üzerinde durulmuş ve Türkiye'deki Suriyelilerin konut kullanımına, konut iç mekan kullanımına ve konut iç mekan uygulamalarına ilişkin çalışmalara yer verilmiştir. Tez çalışmasının uygulama aşamasını ise The Sims 4'te geliştirilen nesne paketine ilişkin olarak gerçekleştirilen birinci ve ikinci atölye çalışmaları oluşturmaktadır. Tez kapsamında İstanbul'da yaşayan ya da hayatının bir döneminde İstanbul'da yaşamış sekiz erişkin Suriyelinin katılımıyla birinci atölye çalışması gerçekleştirilmiştir. Birinci atölye çalışmasının hazırlık adımında, The Sims 4'ün inşa modu kullanılarak üç farklı konut tipi tasarlanmıştır. İkinci adımda ise katılımcılar ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Zoom üzerinden çevrimiçi olarak gerçekleştirilen görüşmelerde, 20 adet yapılandırılmış ve yarı-yapılandırılmış soru ile katılımcılara ilişkin demografik bilgiler, katılımcıların The Sims oyununa aşinalıkları, Türkiye ve Suriye'de yaşadıkları konutlar ve yaşam biçimleri hakkında bilgiler elde edilmiştir. Ek olarak Türkiye ve Suriye'deki konutların mekan organizasyonu, kullanım açısından karşılaştırılması ve iç mekan dekorasyonuna yönelik tercihleri belirlenerek nesne paketinin içeriğinin oluşturulması, önerilerin geliştirilmesi ve ihtiyaç ve isteklerin belirlenmesine yönelik veri elde edilmiştir. Elde edilen nitel veriler içerik analizi ile analiz edilmiş, yorumlanmış ve değerlendirilmiştir. Birinci atölye çalışmasından elde edilen veriler ışığında, The Sims 4 oyun ortamına eklenecek nesne paketinin geliştirilmesi, içeriğinin oluşturulması, tasarlanması, modellenmesi ve katılımcılar tarafından deneyimlenmesi için İstanbul'da yaşayan ya da hayatının bir döneminde İstanbul'da yaşamış 10 Suriyeli erişkin katılımcıyla ikinci atölye çalışması gerçekleştirilmiştir. İkinci atölye çalışması üç adımda gerçekleştirilmiştir. İlk adımı oluşturan hazırlık çalışmalarının ilk aşamasında, The Sims 4 inşa modunda tasarlanan konutların, birinci atölye çalışmasına katılan katılımcılardan elde edilen bilgiler ışığında, revizyonları yapılmıştır. İkinci aşamada, The Sims 4 nesne paketinin içeriği oluşturulmuş, nesne paketi tasarlanmış, modellenmiş ve oyun içerisine aktarılmıştır. Bu aşamada öncelikle, katılımcılar ikili ve üçlü gruplara ayırılmış ve bu gruplarla Zoom üzerinden çevrimiçi görüşmeler gerçekleştirilmiş ve katılımcılara tasarlanan nesne paketi tanıtılmıştır. Ardından, katılımcılarla bireysel olarak zoom üzerinden çevrimiçi görüşmeler gerçekleştirilmiş ve katılımcılardan tercih ettikleri konut tipini ve seçtikleri konutta yer alan bir odayı seçmeleri, tez yazarının yardımıyla ve kendilerine sunulan nesne paketinden özel öğeleri ve The Sims kütüphanesinden seçtikleri öğeleri de kullanarak dekore etmeleri istenmiştir. Elde edilen nitel veriler tablolar yardımıyla görselleştirilmiş, yorumlanmış ve değerlendirilmiştir. İkinci atölye çalışmasının üçüncü adımında ise katılımcılara Google forms üzerinden çevrimiçi bir anket iletilmiştir. Anket soruları, katılımcıların kişisel bilgilerine, The Sims 4'te tasarlanan konut tiplerinin ve nesne paketinin değerlendirilmesi ve çalışmanın potansiyel fayda ve yararına ilişkindir. Ankette, çoktan seçmeli, açık uçlu ve derecelendirme soruları olmak üzere 13 adet soru sorulmuştur. Elde edilen nicel veriler yüzdelik hesaplamalar, açık uçlu sorular ise içerik analizi ile analiz edilmiş, yorumlanmış ve değerlendirilmiştir. Tez çalışmasından elde edilen bulgular, üç başlıkta değerlendirilmiştir. Bunlardan ilki, katılımcı profiline ilişkin bulgulardır. Çalışmaya katılan Suriyeliler kentli, eğitimli, ağırlıklı tasarım veya yazılım ile ilgili disiplinlerde öğrenci veya çalışanlardan oluşmaktadır. Bu grup, karşılıklı bilgi alışverişinin sağlanması ve sağlıklı bir diyalog ortamının kurulmasını kolaylaştırmıştır. Çalışma kapsamında, konut tercihi, konut kullanımı ve yerleştirmeye dair bulgular da elde edilmiştir. Katılımcıların konut seçimi tercihlerinde iki farklı eğilim görülmüştür. Bunlardan ilki katılımcıların bir oyun ortamında iken gerçek hayatlarının oyun ortamındaki tercihlerini etkilemesi iken diğeri daha önce deneyimlemedikleri ama merak ettikleri bir yaşam tarzını oyun içerisinde deneyimlemek istemeleridir. Katılımcıların konut kullanıma yönelik tercihleri de açığa çıkmıştır. Katılımcıların Batı tarzı yaşam biçimini yansıtan konutları tercih etmeleri önemli bir bulgu olarak açığa çıkmıştır. Katılımcılar genel olarak kullanışlı ve balkonlu/bahçeli evleri tercih etmişlerdir. Çalışma kapsamında elde edilen bulgular, nesne paketinin içeriğine dair bulguları da içermektedir. Katılımcılar nesne paketini deneyimleme aşamasında genellikle geleneksel ve modern nesneleri bir arada kullanmıştır. Katılımcıların genel olarak koltuk, yemek masası, orta sehpa, gibi mobilyaları modern tarzda ve the Sims 4 kütüphanesinden, halı, sandalye, tv ünitesi, duvar dekorasyonu gibi mobilyaları ve aksesuarları ise geliştirilen nesne paketinden seçtikleri görülmüştür. Geliştirilen nesne paketi içerisinde yer alan ve modern tarzdaki eşya/mobilyalar ile kolayca kombinlenebildiği için İran Halısı, Ahşap ve Sedef Kakma Sandalye, Ahşap ve Sedef Kakma Sehpa ve Seramik Duvar Panosu gibi özel öğelerin seçilen mekanların dekore edilmesinde kullanımı yaygınlık gösterirken, Suriye kültürüne özgü özel öğeler, nostaljik ve geçmiş yaşamı ve anayurdu anımsatıcı maddi/hatıra nesneler (mementos) olarak kullanılmışlardır. Tez çalışmasının son bölümde, çalışmanın ana sonuçları ve öneriler yer almaktadır. Çalışma sonuçları, evrensel bir yaşam tarzı sunan The Sims 4 oyununa, spesifik bir kültüre özgü kültürel kod ve bileşenlerin eklenmesinin mümkün olduğunu göstermektedir. Çalışma kapsamında geliştirilen nesne paketinin, belirli bir kültüre mensup fakat uzun yıllardır başka bir kültür içerisinde yaşayan kişilere kendi kültürleri ile bağ kurma, hatırlama, kimliği yeniden inşa etme ve aidiyet sağlamak anlamında başarılı olduğu görülmüştür. Ayrıca, oyun ortamlarının sosyal farkındalık yaratma potansiyeli, çalışma kapsamında ve katılımcılar nezdinde onaylanmıştır. Nesne paketinin belirlenen/hedeflenen kültürel grup haricindeki oyunculara/kullanıcılara, oyun ortamı aracılığıyla belirli bir kültüre özgü yaşam tarzını anlatma/tanıtma ve/veya kültürel bileşenleri ve kodları aktarıp aktaramadığına dair bir bulgu ise bu çalışma kapsamında elde edilememiştir. Çalışma kapsamında geliştirilen nesne paketi, diğer kültürlere mensup kişiler veya oyuncular tarafından deneyimlenerek çalışmanın amaçladığı sonuçlar genellenebilir. Çalışma, mevcut oyuna ve oyunculara daha zengin bir oyun ortamı sağlamak ve araştırmacılara ve tasarımcılara araştırma tabanlı yeni bilgi üretmek bakımından, amaçladığı hedeflere ulaşmıştır. Çalışma sonuçlarının, Türkiye'de yaşayan Suriyelilere yönelik yapılacak çalışmalara ve geliştirilecek politikalara faydalı olacağı düşünülmektedir. Ayrıca, diğer kültürler ve dezavantajlı gruplar için de oyun tabanlı öğrenme ve sosyal farkındalık yaratma üzerine yeni çalışmalar yapılabilir.