İstanbul'da üniversite öğrencilerinin kent deneyimi
Loading...
Date
Authors
Department
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
Type
Abstract
Bu tez, İstanbul'daki devlet üniversitelerinde lisans derecesinde öğrenim gören Mimarlık Fakültesi öğrencilerinin kenti nasıl deneyimlediklerini, bu deneyimin hangi mekânsal, toplumsal ve yapısal koşullar altında şekillendiğini ve ortaya çıkan deneyim örüntülerinin nasıl bir öğrenci coğrafyası oluşturduğunu incelemektedir. Çalışma, öğrencilerin kent deneyimlerinin yalnızca fiziksel mekân kullanımı üzerinden ele almayarak gündelik yaşam pratikleri, kültür, katılım, algı, memnuniyet ve aidiyet boyutlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiği varsayımından hareket etmektedir. İstanbul gibi tarihsel, kültürel ve mekânsal açıdan son derece zengin bir metropolde yaşayan mimarlık öğrencilerinin kent deneyimlerinin nasıl sınırlandığı, bu sınırların hangi faktörler tarafından üretildiği ve öğrencilerin bu koşullara nasıl uyum sağladıkları çalışmanın temel sorunsalını oluşturmaktadır. Araştırma, nitel yöntemler çerçevesinde yapılandırılmış; İstanbul'daki devlet üniversitelerinde öğrenim gören Mimarlık Fakültesi öğrencileriyle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler aracılığıyla veri toplanmıştır. Elde edilen veriler, kent yaşamını anlamaya yönelik 4C kodları (topluluk, tüketim, çatışma ve kültür), öğrencilerin kentte var olma modları (segregativity, encapsulation, solitude ve integrativity), gündelik yaşam taktikleri, yaşam kalitesi ve mekânsal algılar bağlamında analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, mimarlık fakültesi öğrencilerinin İstanbul gibi çok katmanlı ve kültürel açıdan zengin bir metropolde yaşamalarına rağmen, kenti bütüncül bir biçimde deneyimlemediklerini ortaya koymaktadır. Öğrencilerin kent deneyimleri, büyük ölçüde parçalı, seçici ve kapsüllenmiş bir yapı sergilemektedir. Kentle kurulan ilişki, çoğunlukla kampüs, barınma alanı çevresi ve belirli merkezî kamusal alanlarla sınırlı kalmakta kentin geniş bir bölümü deneyim dışı bırakılmaktadır. Bu bağlamda kentin sunduğu çok çeşitli olanaklar ile bu olanaklara fiili erişim arasında belirgin bir fark oluşmakta, kentsel potansiyelin varlığı ile öğrencilerin deneyimleyebildiği kent arasındaki makas açılmaktadır. Bu durum, öğrencilerin oluşturduğu sınırlı ve seçici bir "öğrenci coğrafyası"nın zorunlu olarak oluşmasına sebebiyet vermektedir. Öğrencilerin kentte var olma biçimleri; ayrışma, kapsülleme, yalnızlık ve etkileşim kavramları çerçevesinde değerlendirildiğinde, kapsülleme ve yalnızlık eğilimlerinin belirgin biçimde öne çıktığı gözlemlenmektedir. Özellikle kapsülleme, ekonomik koşullar, ulaşım süreleri, zaman kısıtları ve güvenlik algısı gibi yapısal etmenlerin bir sonucu olarak ortaya çıkmakta; öğrencilerin kentle bütünleşik bir ilişki kurmasını zorlaştırmaktadır. Bu var olma biçimleri, öğrencilerin gündelik yaşamlarında geliştirdikleri taktikler aracılığıyla sürdürülebilir hâle gelmektedir. Gündelik hayat pratikleri bağlamında ele alınan taktikler, öğrencilerin kentte var olabilmek için geliştirdikleri zorunlu uyum hamleleri olarak okunmaktadır. Yaşam kalitesi ve memnuniyet değerlendirmeleri, öğrencilerin İstanbul'u çoğunlukla yorucu, maliyetli ve zaman alıcı bir metropol olarak deneyimlediklerini ortaya koymaktadır. Kapsayıcılık ve aidiyet algısı, kampüs çevresi ve belirli kamusal alanlarla sınırlı kalırken, kent geneline yönelik güçlü bir aidiyet hissinin gelişmediği gözlemlenmektedir. Kadın öğrenciler için bu durum, ekonomik kısıtların yanı sıra toplumsal cinsiyet temelli deneyimlerle daha da derinleşmektedir. Buna karşın, kentin sahip olduğu tarihsel ve kültürel birikim, gelişmiş altyapı olanakları ile ekonomik ve sosyokültürel çeşitlilik, öğrencilerde genel bir memnuniyet duygusu yaratmakta ve İstanbul'u deneyimlemeye yönelik olumlu bir bakışın gelişmesine olanak tanımaktadır. Öğrencilerin mekânsal algıları, alan/yer ayrımı üzerinden değerlendirildiğinde, kentin büyük bir bölümünün soyut bir "alan" olarak kaldığı; öğrenci dostu olarak atfedilen belirli semtlerin, kampüs ve yakın çevresinin ise "yer" olarak anlamlandırıldığı görülmektedir. Bu durum, öğrencilerin oluşturduğu sınırlı ve seçici bir öğrenci coğrafyasına işaret etmektedir. Sonuç olarak bu tez, mimarlık fakültesi öğrencilerinin İstanbul'daki kent deneyimlerinin yapısal kısıtlar tarafından şekillenen, seçici ve kapsüllenmiş bir nitelik taşıdığını ortaya koymaktadır. Çalışma, üniversite öğrencilerinin kent planlama süreçlerinde dikkate alınması gereken önemli bir toplumsal grup olduğunu vurgulamakta öğrenci deneyimlerini merkeze alan daha kapsayıcı, erişilebilir ve bütüncül kentsel politikaların gerekliliğine işaret etmektedir. Bu bağlamda tez, kent çalışmaları literatürüne öğrenci deneyimleri üzerinden eleştirel bir perspektif sunmaktadır.
Description
Journal or Series
ISSN
ISBN
Rights
Keywords
City and town life, Türkiye, Istanbul, Sociology, Urban, Adult college students