Yüzey kırığı haritalamada termal kızılötesi verilerin kullanımı, 6 şubat 2023 Kahramanmaraş, Pazarcık depremi örneği

Abstract

Depremler sonrasında kilometrelerce uzunlukta oluşan yüzey kırıklarının izlenmesi ve haritalanması deprem haraketlerinin anlaşılması için oldukça önemlidir. Yüzey kırıklarının genelde uzun alanlara yayılması ve bazı durumlarda yüzeye çıkan kırıkların yanısıra yüzeyin altında da kırığın devam ettiği bilinmektedir. Bu gibi durumlarda yüzey kırıklarının kesintisiz haritalanmasında fiziksel saha çalışmaları çok uzun zamanlar almaktadır. Uzaktan Algılama kaynakları olan uydu görüntülerinin kullanılması ise hem çözünürlük yetersizliği hem de atmosferik gürültüler nedeniyle zor olabilmektedir. Bu çalışmada, sırasıyla 7.7 ve 7.6 büyüklüğünde meydana gelen Kahramanmaraş depremleri sonrası birinci deprem kaynaklı oluşan yüzey kırığının kesintisiz haritalanması için termal ve optik kamera monte edilmiş İHA kullanılarak 280 kilometre uzunluğundaki yüzey kırığı boyunca 2023 yılı Mart ve Haziran aylarında uçuşlar gerçekleştirilerek, termal ve optik görüntüler alınmıştır. Uydu ve hava fotoğrafı görüntülerinde yüzey kırıklarının ormanlık alanlarda ve yoğun bitki örtüsü altında takibinin yapılamaması ve dahi optik kamerada görünmeyen bazı fay izleri termal görüntüleme ile belirgin şekilde haritalanabilmesi bu çalışmanın önemini ortaya koymaktadır. Haritalama süreci, yüzey kırığının çevresine kıyasla oluşan sıcaklık farklarına dayalı olarak gelişen pozitif ve negatif termal anomalilerin termal veri üzerinden izlenmesi ve optik görüntüler ile doğrulanarak haritalanması şeklinde gerçekleştirilmiştir. Ayrıca çalışmada, yüzey kırığı boyunca gözlenen anomalilerin büyüklüğü ve dağılımını etkileyen faktörleri incelemek amacıyla normalize edilmiş bitki ve nem indeksi farkı, hava sıcaklığı, litoloji, bakı, eğim, güneşin yüksekliği ve geliş yönü parametreleri de değerlendirilerek bütüncül bir yaklaşım sunulmak istenmiştir. Çalışmada anomali farklılıklarının sadece tek bir parametreye göre şekillenmediği aksine nem, bitki indeksi, hava sıcaklığı gibi atmosferik etkilerin yanı sıra güneşe maruziyet ve kırığın türüne bağlı olarak bir arada çoklu parametrelerin etkisiyle oluştuğu ortaya konulmuştur. Bu çalışmayla birlikte ilk kez, bir deprem yüzey kırığı termal görüntüler kullanılarak yaklaşık 280 km boyunca haritalanmıştır. Termal görüntüleme yönteminin haritalama sürecine entegre edilmesi, amacına hizmet ederek başarılı bir veri seti ortaya koymuştur. Bu yöntemin, geleneksel teknikleri tamamlayıcı nitelikte bir araç olarak tercih edilebileceği öngörülmekte olup, deprem davranışlarının ve fay hareketlerinin izlenmesine yönelik gelecekteki çalışmalara da önemli katkılar sağlayacağı değerlendirilmektedir.