Uydu Verisi ve CBS ile Van Gölü Klorofil-a Dinamiklerinin İzlenmesi

Abstract

Dünyanın en büyük alkali gölü olan Van Gölü, fitoplankton (mikro-alg) içeriği açısından düşük organik üretimli (oligotrofik) bir yapıya sahiptir. Besin zincirinin ilk halkasını oluşturan fitoplankton yoğunluğunun belirlenmesinde en sık kullanılan parametrelerden biri klorofil-a pigmentidir. Fitoplankton ve dolayısıyla klorofil-a yoğunlaşmaları aynı zamanda su kalitesinin evsel, tarımsal ve sanayi atıkları gibi insan kaynaklı kirliliğin takibinde de kullanılmaktadır. Bu çalışmada, Van Gölü’ndeki klorofil-a konsantrasyonlarının dağılım haritaları, literatürdeki 1983-84, 2002 ve 2014 yersel ölçme verileri (spektrofotometrik yöntem ile), uydu verisi ve Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) metotları kullanılarak Van Gölü’ndeki temsiliyet kapasitesi değerlendirilmiştir. Buna göre, klorofil-a dağılımları mekânsal olarak değişiklik göstermektedir. Gölün kuzeydoğu ve doğusundaki klorofil-a yoğunluğunun, gölün batı kesimine göre oldukça yüksek olduğu görülmektedir. Saha çalışmaları ile 2014 yılı klorofil-a yersel ölçmelerden elde edilen klorofil-a değerleri (1.7-7.8 mg/m3) kullanılarak Landsat-8 OLI algılayıcısına ait mavi bantın (562-443 nm arası dalga boyu) yeşil banta (562-482 nm arası dalga boyu) yansıma oranı ile elde edilen klorofil-a konsantrasyonunun ölçme hatalarının içerisinde kaldığı (karesel ortalama hata) ve Landsat-8 OLI algılayıcısının Van Gölü’ndeki klorofil-a konsantrasyonlarını haritalamak için uygun olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, Van Gölü’nün farklı lokasyonlarında 1983-84 ve 2002 yıllarında klorofil-a tesbiti için yapılan yersel ölçmeler kullanılarak, CBS’de jeo-istatistik analizler gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma ile birlikte, Van Gölü’ndeki klorofil-a’nın mekânsal dağılımlarının izlenmesinde CBS yöntemiyle kıyaslandığında uydu verisinin temsiliyetinin yeterli doğrulukta tahmin edilebileceği ortaya konulmuştur.