Betonarme Yapıların Patlamalar Karşısındaki Performanslarının Değerlendirilmesi

Abstract

Son dönemlerde terörist saldırılarda ve kaza patlamalarında dünyada bir çok insan hayatını kaybetmiş, bir çok yapı hasar alıp göçme seviyesine gelmiştir. Eğer yaşanan bu patlamalarda bu yapılar ve çevreleri muhtemel patlama etkileri göz önünde bulundurularak tasarlansaydı, ölümlerde sayılar azaltılabilir, saldırıların ve patlamaların insanlar üzerinde yarattığı ruhsal baskı oluşmayabilirdi. Bu çalışmada betonarme yapıların adım adım patlama etkileri altında değerlendirilmesi anlatılmıştır. İlk olarak patlamaların çeşitleri ve yapılara etkileri incelenmiş, daha sonra yapıların modellenmesi ve kapasiteleri incelenmiş, son olarak yapıların patlama yükleri karşısında çözümleme yöntemleri incelenmiştir. Ayrıca betonarme elemanlar için çeşitli kaynaklardan performans seviyeleri tanımlanarak muhtemel patlamalar sonunda yapıların göstereceği performanslar belirlenmiştir. Bunlara ek olarak, ülkemiz şartlarını içeren iki farklı örnek sunulmuştur. Bu örneklerden birincisi, 2008 yılında yaşanan küresel barut üretim tesisi patlamasıdır. Tesis yapıları hem hasar değerlendirmesi hem de patlama yükleri çözümlemeleri bakımından detaylı bir şekilde incelenmiş, gerçek bir olay örneği olarak sunulmuştur. İkinci örnekte ülkemizde 1970 li yıllarda yapılan yapıların özelliklerini taşıyan tipik bir 4 katlı betonarme bina üzerinde saldırı senaryoları kurgulanmıştır. Yapının bu saldırı senaryoları altında gösterebileceği performansları değerlendirilmiştir.Many people and structures have recently been subjected to explosion stemming from terrorist attacks and accidents all around the world. As a consequence of these explosions, many people were killed and many structures were damaged or collapsed. If these structures and layout of facilities were designed considering potential explosion risks, number of deaths could have been decreased and the resulting mental trauma could have been avoided. In this study, step by step assessment procedure of reinforced concrete structures against blast loads are explained. Moreover, performance levels of reinforced concrete members are defined. Furthermore, two example cases are investigated in detail. The first example is the real explosion in a ball powder production facility. The damage details and calculations for the facility are presented in detail. The second example is a typical public building which represents the typical characteristics of reinforced concrete frame buildings constructed in 1970s. Two different potential terrorist attack scenarios are defined and performances of this building is investigated against these explosion scenarios.