Bilişim Sistemleri Gelişmişlik Düzeyi Ve Yönetim Önceliklerinin Bilişim Sistemleri Üst Düzey Yöneticisinin Rollerine Etkisi: Finans, Sanayi Ve Kamu Sektörlerinde Bir İnceleme

Abstract

Teknoloji kullanımının yaygınlaştığı ve kolaylaştığı bir ortamda, yeni bilgi teknolojilerinin kuruluşlara kazandırabileceği rekabetsel üstünlük, ancak bilgi veya teknolojinin etkin yönetilmesiyle elde edilebilir. Modern örgütsel yapılanmalarda, kuruluşların bilişim sistem ve teknolojilerinin yönetiminden, Bilişim Sistemleri Üst Düzey Yöneticileri (BSÜDY / Chief Information Officer - CIO) sorumludur. Bilişim Sistemleri Üst Düzey Yöneticisi'nin kaynaklarda geçen rolleri, kurumların bilişim teknolojisi ve sistemleri yönetiminin gelişim sürecini göstermesi açısından da önem arzetmektedir. Çeşitli ülkelerde yapılmış çalışmalarda, bilişim sistemleri yöneticisinin kişisel özellikleri, örgütsel yapılanmadaki yeri ve çalıştığı kuruluşun Bilişim Sistemleri gelişmişlik düzeyinin yönetici rollerini nasıl etkilediği araştırılmıştır. Bu çalışmanın amacı, Gottschalk'ın (2002) Norveç'te yaptığı çalışmada kullandığı modelden yola çıkarak, Bilişim Sistemleri Üst Düzey Yöneticisi'nin rollerini ve bu rolleri etkileyen faktörleri ortaya koymaktır. Esinlenilen modelden farklı olarak, BSÜDY'nin bilişim sistemleri yönetim öncelikleri de bilişim sistemleri yönetici rollerini etkileyen ikinci bağımsız değişken olarak çalışmaya ilave edilmiştir. Yönetim öncelikleriyle güçlendirilmiş yeni model, Türkiye'de finans, sanayi ve kamu sektörlerinde görev yapan 130 BSÜDY üzerinde test edilmiştir. Veriler, güncel yazın incelenerek hazırlanan bir soru formu aracılığıyla toplanmıştır. Soru formunda yer alan ifade grupları, önceki çalışmalarda geçerliliği ve güvenilirliği sınanmış ölçekler temel alınarak geliştirilmiştir. Toplanan veriler, betimleyici faktör analizlerinden sonra regresyon analizi yapılarak incelenmiş, modelin içerdiği unsurlar arasındaki ilişkiler açığa çıkarılarak daha önce yapılmış çalışmalarla benzerlikler ve farklılıklar tanımlanmıştır. Yeni model; yazın incelemesinde yer alan çalışmalarda kullanılan modellere ek olarak, BSÜDY rollerine BS yönetim önceliklerinin etkisini de ele almış ve Türkiye örnekleminde rollerdeki değişikliği açıklamada daha başarılı bir sonuç vermiştir. Araştırmanın yapıldığı sektörlerdeki BS yönetim öncelikleriyle ilişkili olarak; kaynak sağlayıcı, girişimci ve lider gibi BS biriminin iç işleyişiyle ilgili BSÜDY rollerinin ön plana çıktığı; dış temsilci, takipçi ve sözcü gibi dışa dönük rollerin ise göreceli olarak daha geri planda kaldığı bulunmuştur.

The competitive advantage that new information technologies would bring into companies can be obtained through effective IT management while technology use becomes more common and easier for all companies. Chief Information Officer (CIO) is in charge of managing Information Systems (IS) and Information Technologies (IT) in the modern organizational structure. The roles of CIO cited in the IS management literature are very important as those roles also refer to the development stage of IS/IT management. Previous research on CIO roles conducted in different countries by analyzing CIO?s personal characteristics, position in the organization and IT maturity level of the organization were reviewed to identify their influence on CIO roles. The aim of this study is to introduce CIO roles and the factors that affect CIO roles by using the model used by Gottschalk (2002) in Norway. In addition to the model adapted from previous research, the management priorities of CIO were added into the study as another independent variable. New model with the management priorities was tested on 130 CIOs from finance, industry, and government sectors in Turkey. Data was collected with a questionnaire prepared upon comprehensive literature review. The expression patterns of the questionnaire were based on the previous studies in which their validity and reliability were already approved. The collected data was examined with the explanatory factor analysis followed regression analyses. The relationships among the elements in the model were clearly stated and also compared with previous studies. Thus, the similarities and differences were described. The new model included the impact of IT management priorities on CIO roles and results explained the variance in CIO roles in Turkish sample better comparing to models used in previous research. CIO roles related to internal activities of IT department (resource allocator, entrepreneur and leader) have been found relatively more important than the roles related to external activities (liaison, monitor and spokesman) with respect to IT management priorities in the sectors researched in this study.