Çok Amaçlı Savaş Uçağı Seçiminde Çok Ölçütlü Karar Verme Yöntemlerinin Uygulanması

Abstract

Bu çalışmada, çok yaygın şekilde her alanda kullanılan Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ve TOPSIS Çok Ölçütlü Karar Verme (ÇÖKV) yöntemleri kullanılmıştır. Analitik Hiyerarşi Prosesi, problemi alt problemlere bölerek, her bir alt problemin çözümünü tek bir sonuçta toplamaktadır. Bu tarz, kararı etkileyen kuvvetler olan algılamaları, duyguları, yargıları ve geçmiş tecrübeyi bir çerçevede toplayarak karar vermeyi kolaylaştırmaktadır. TOPSIS yönteminde de bir karar matrisi ve ağırlıklar seti kullanılmaktadır. TOPSIS yönteminin mantığı, çok fazla tercih edilen alternatifin ideal alternatife en yakın olması ve negatif ideal (en kötü durumda olan) alternatiften de en uzak olmasıdır. İdeal alternatif, tüm ölçütlerin en iyi değerlerinden oluşmaktadır. Negatif ideal alternatif de, tüm ölçütlerin en kötü değerlerinden oluşmaktadır. Çalışmamızda, öncelikle Çok Amaçlı (multi-role) Savaş Uçağı seçimi bir grup uzman tarafından objektif ve subjektif tüm ölçütler dikkate alınarak AHP ile yapılmıştır. Daha sonra da yapılan duyarlılık analizleri ile karar vericiye alternatifler arasında kıyaslama imkanı sunulmuştur. Diğer bir ÇÖKV yöntemi olarak kullandığımız TOPSIS yöntemi ile de en iyi çok amaçlı savaş uçağı seçimi yapılmıştır. Sonuç olarak, en iyi savaş uçağı seçiminde kullanılan iki ÇÖKV yöntemine göre aynı sonuçların elde edilmesi karar vericiye en iyi çok amaçlı savaş uçağı seçiminde daha sağlam bir karar zemini oluşturmaktadır.In this study, Analytic Hierarch Process (AHP), which is widely used in every areas, and TOPSIS Multi Attribute Decision Making (MADM) methods are used. AHP is about breaking a problem down and then aggregating the solutions of all the subproblems into a conclusion. It facilitates decision making by organizing perceptions, feelings, judgements and memories into a framework that exhibits the forces that influence a decision. Also in TOPSIS method, a decision matrix and a set of weights are used. The logic of TOPSIS is that a more preferred alternative should be closer to the ideal alternative and farther from the negative-ideal alternative, where the ideal alternative is composed of all the best attribute values obtainable, and the negative-ideal alternative is composed of all the worst attribute values attainable. In our study, firstly a goup of experts that considered both the objective and subjective attributes chose the best multi-role figther aircraft with AHP. After that, a comparison ability was presented by doing sensivity analysis to decision-maker. The other MADM method TOPSIS were used also selection of the best multi-role fighter aircraft. As a result, the selection of the best multi-role aircraft were achieved with the both MADM methods and we had same results. So, this results give a strong decision baseline for the decision-maker to select the best multi-role fighter aircraft.