Okutmanlarla öğrenciler arasında yaşanan öğrenci zorbalığının okutmanların algılarına göre incelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, üniversite düzeyinde çalışan İngilizce okutmanlarıyla üniversite öğrencileri arasında yaşanan öğrenci zorbalığının okutmanların algılarına göre incelemesidir. Bu çalışmada, nitel araştırmada kullanılan “olgubilim deseni” (fenomenoloji) kullanılmıştır. Çalışmada, üniversite öğrencisi tarafından zorbalık davranışına maruz kalmış olmakla ilgili İngilizce okutmanlarının bu konudaki algılarını araştırmak üzere ilgili literatür taranarak geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme soruları yüz yüze görüşme yöntemiyle okutmanlara sorulmuştur. Araştırma kapsamında, İstanbul ili Avrupa yakasında bulunan bir devlet üniversitesinin Yabancı Diller Yüksekokulu’na bağlı olarak çalışmakta olan 15 İngilizce okutmanı ile görüşülmüştür. Görüşmeler kayıt altına alınmış, elde edilen veriler kodlanarak belirli temalar altında toplanmış ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırmanın bulgularına göre, okutmanlar en çok öğrenciler tarafından sözlü zorbalık davranışına maruz kalmakta, fiziksel olarak öğrenci zorbalığına maruz kalmamakta, genellikle bu davranış okutmana karşı tek bir öğrenci tarafından sergilenmekte ve nispeten kolay bir şekilde sonlandırılabilmekte ancak sınıf dinamiği dolayısıyla bazen öğrenci grubunun zorbalığına maruz kalmakta ve bu durumu sonlandırma sürecinde çaresiz kalabilmektedir. Okutmanlar, kendilerini sınıf içinde zor duruma düşüren ve dersin işleyişini bölmeye yönelik davranışları zorbalık olarak algılamaktalar ve öğrencinin niyetinin belirleyici bir faktör olduğuna inanmaktadırlar. Okutmanlar zorbalık davranışlarına maruz kaldıklarında; motivasyonları, mesleki özgüvenleri, iş performansları, iş tatminleri düşmektedir. Öğrencilerle sınıf içi diyalogları zayıflamakta, gerginlik ve stres düzeyleri artmaktadır. Ancak bu durum bir süreklilik gösteren ve günlük yaşantılarını uzun süre etkileyen bir hal almamaktadır. Öğrenci zorbalığı sonucunda, oluşan gergin ortam dolayısıyla sınıf içi aktivitelerindeki çeşitliliği azaltma yoluna gitmeyi tercih edebilmektedirler. Okutmanlar zorbalık davranışına uğramalarını mümkün kılan üç temel sebebin; sınıf içi dinamikleri, yaşları ve sınıf paylaştıkları diğer okutmanların tavrı olarak belirtmektedirler. Kurumsal olarak desteklenmedikleri zaman zorbalık davranışına daha açık bir hale geldiklerini düşünmektedirler ve yönetimin bu durumlarda özellikle zorbalığı önleyici faaliyetlerle yanlarında olmasını beklemektedirler.