Kendi döneminin basın görselleriyle Mustafa Kemal (Atatürk) ve Cumhuriyet

Abstract

Cumhuriyet Bayramlarında yayın organları, cumhuriyetin anlam ve önemi doğrultusunda karikatür ya da grafik çizimler üretmişlerdir. Bunlar aracılığıyla yazılı metinlere ihtiyaç duymaksızın okuma-yazma bilen, bilmeyen toplumun her kesimine somut mesajlarını ilettikleri değerlendirilebilir. Yayın organları, çoğunlukla Mustafa Kemal Atatürk merkezli çizimleriyle konjonktürel etkilerle birlikte dolaylı ya da doğrudan durum tespiti yaptıkları gibi beklenti ya da kaygılarını da yansıtmışlardı. Özellikle gazetelerin grafik çizimlerine mümkün olduğunca toplu şekilde yaklaşıldığında büyük resim görülebilmektedir. Zira son derece düzenli kabul edilebilecek ya da sistematik bir bütünlüğün yanında birbirlerinin eksiklerini giderici ya da tamamlayıcı bir tabloyla karşılaşılmaktadır. Bu sayede, 1923-1938 yıllarının grafik çizimleri (ve kısmen karikatürkleri) ya da benzer görseller kanalıyla kamuoyu araçlarının Atatürk ve Cumhuriyet’e yönelik yaklaşımlarına, algı ya da tanımlamalarına çok kesin çizgilerle ulaşılabilmektedir. Cumhuriyet Bayramı ve kutlamaları sırasında Türk basınında Mustafa Kemal Atatürk’ün nasıl işlendiği, algılandığı ve kitlelere nasıl aktarıldığı değerlendirilebilmektedir. 1923-1938 dönemi basınının Cumhuriyet kutlamalarındaki özellikle çizim ve grafik çizim gibi uygulamalarından Atatürk’ün güven, istikrar, güç, birlik, üretim, çalışma kültürü, kalkınma, çağdaşlaşma, barış ve gelecek vizyonu anlamına geldiği; bu yaklaşımlarla tanımlandığı anlaşılmaktadır.