Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri sonrasında Malatya ve Osmaniye illerinde betonarme binalar için ampirik kırılganlık eğrilerinin elde edilmesi

Abstract

Depremler, diğer doğal afetlere kıyasla daha seyrek meydana gelmesine rağmen, büyük alanları uzun süre etkiler ve yıkıcı sonuçlara neden olur. Yıkıcı sonuçların azaltılması ancak doğru risk tahminleri ile mümkündür. Bu kapsamda, sismik riskin değerlendirilmesi amacıyla analitik fonksiyonlar şeklinde ifade edilen kırılganlık eğrileri yaygın olarak kullanılmaktadır. Kırılganlık eğrileri, belirli bir yer hareketi yoğunluğu altında, belirli bir bina tipi için, bir hasar seviyesine ulaşma veya bu hasar seviyesini aşma olasılığı olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışma kapsamında, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Pazarcık (Mw = 7.7) ve Elbistan (Mw = 7.6) depremlerinin ardından, hasar tespit çalışmaları sonucunda oluşturulan veri tabanı kullanılarak, Malatya'daki 37,633 ve Osmaniye'deki 65,067 betonarme konut binasının sismik hasar verileri incelenmektedir. Depremin etki alanının çok büyük olması dikkate alındığında, hasar değerlendirmelerinde hataların oluşması doğaldır. Ampirik kırılganlık eğrilerinin anlamlı ve güvenilir sonuçlar verebilmesi, deprem sonrası hasar tespit çalışmaları sonucunda hasarın doğru olarak değerlendirilmesiyle doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle, çalışmanın ilk adımı olarak, tüm binaların resmi olarak belirlenmiş sismik hasar seviyeleri, hasar tespit uzmanları tarafından saha incelemeleri sonucunda çekilen hasar fotoğrafları kullanılarak doğrulanmış ve gerektiğinde revize edilmiştir. Bazı binalar, yapısal hasar seviyesini doğrulamak veya revize etmek için yeterli kanıt olmaması (yetersiz fotoğraflar, yapım yılı ya da kat sayısı verisi eksikliği, yanlış bina sınıflandırması vb.) nedeniyle değerlendirme dışı bırakılmıştır. Daha sonra, tüm binaların konumlarındaki maksimum yer ivmesi (PGA) ve Modifiye Mercalli Şiddeti (MMI), Amerika Birleşik Devletleri Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS) tarafından geliştirilen ShakeMaps uygulamasından üretilen sarsıntı haritaları kullanılarak belirlenmiştir. Veri setindeki binalar, kat sayısı ve yapım yılının binalar üzerindeki etkisini değerlendirmek için sınıflandırılmıştır. Malatya ve Osmaniye'de konut amaçlı kullanılan betonarme binaların çeşitli hasar seviyelerini (az hasarlı, ağır hasarlı ve yıkık) aşma olasılığı hesaplanmış ve log-normal kümülatif dağılım fonksiyonu ve maksimum olabilirlik tahmini regresyon tekniği kullanılarak ampirik kırılganlık eğrileri türetilmiştir. Oluşturulan ampirik kırılganlık eğrileri, hem kendi içinde hem de literatürde betonarme yapılar için önerilen eğrilerle karşılaştırılmıştır.