Alevilikte hakikat algısı ve gösterimi: Ocakzade Doğan Alkan örneği

Abstract

Bu çalışmada, Alevilikte Hakikat algısı ve Hakikat gösterimi işlenirken, bu konu Alevi bir ocakzade olan Doğan Alkan örneklemi üzerinden ele alındı. Alevi inancının, yürütücü ocaklarından biri olan Kureyşan Ocağı mensubu Alkan'ın eserlerinin bir kısmı, Alevilik inancını konu alan dini içerikte olmakla beraber, bir kısmı da halk edebiyatı ve geleneksel Anadolu müziği formunda yazılmış, Alkan'ın dünya görüşünü, günlük yaşam pratiklerini, duygulanımlarını içeren din dışı eserler olmuştur. Geleneksel halk müziğinin son yıllardaki bu yeni üretimlerine çok sık rastlanılmamaktadır. Doğan Alkan yaşamış olduğu Erzurum Aşkale Tozluca köyünde hem yerel yaşamı sürdürmüş hem de bölge müziğini, şiirini üretimlerinde var etmiş birisidir. Bu çalışmada bu üretim halini destekleyen ve eserlerin içeriğini belirleyen yaşam, inanış ve düşünsel kaynaklarına odaklanılmıştır. Ayrıca modern şehir yaşantısının kültürel etkilerine maruz kalmış köylerdeki yerel yaşayışın içeriğindeki değişimin inanç üzerindeki etkilerine bakılarak Doğan Alkan'ın bu süreçten nasıl etkilendiği ve eserlerine de zaman içinde nasıl yansıdığı ele alınmıştır. Doğan Alkan'la yapılan görüşmelerde açığa çıkan içerikle birlikte, tezin ana sorusu olan "Doğan Alkan'ın sanatsal üretimini destekleyen temel motivasyon noktası olan var oluşu sorgulayıcı yanının, nasıl işlediği ve eserlerine nasıl yansıdığı" konusu belirmiş oldu. Bu konuları Hakikat anlayışı ekseninde işleyerek, Doğan Alkan'ın özelinde yaşadığı hiçlik, eşiksellik gibi çeşitlilik gösteren motivasyon noktalarına da değinildi. Bu kavramlar, literatürde yer alan kaynaklarla desteklenerek işlendi. Eserlerin bir kısmı, ele alınan konu dahilinde incelenirken müzikli eserleri de notaya alınarak bu çalışmaya dahil edildi.