Türkçe Zaman İfadeleri İçin Sözcüksel İşlevsel Gramer Geliştirilmesi

Abstract

Paralel Gramerler (ParGram) projesi dahilinde geliştirilmekte olan Türkçe için geniş kapsamlı sözcüksel işlevsel gramere katkı sağlaması amacıyla yapılan bu çalışmada “ne zaman?” sorusunu cevaplayan ifadelerin çözümlenmesi anlatılmaktadır. Gerçeklenen gramerde saat ifadeleri, haftanın günleri, tarih ve mevsim ifadeleri ile diğer bazı genel ifadeler ele alınmıştır. Türkçe cümlelerin sözdizimsel olarak doğru çözümlenmesi için yapılan eylemi tamamlayan tümlecin türünün (zaman, yer vs.) belirlenmesini gerektiren haller vardır. Bunun yanısıra soru-cevaplama gibi bazı uygulamalarda, verilen metinden durum ya da eylemin gerçekleştiği zaman bilgisinin çıkarılması gerekebilir. Bunlar, ancak ilgili bilginin zaman ifadesi olduğunun önceden işaretlenmesi ile mümkündür. Bu çalışma, Türkçede zamanda yer bildiren ifadelerin sentaktik çözümünü Sözcüksel İşlevsel Gramer üzerinden anlamsal ayırt edicilerle işaretleyerek üretmektedir. Türkçe derlem üzerinde yapılan detaylı bir çalışma ile yukarıda sınıflanan ifadeler toplanmış ve bu ifadelerin işaretlendiği ayrı bir gramer geliştirilmiştir.This work presents the analysis and the implementation of a date-time grammar for Turkish Lexical Functional Grammar (LFG) which may be considered as a contribution to the development of the large scale Turkish LFG grammar in the context of the Parallel Grammar Project (ParGram). The scope of the date-time grammar is restricted to the answer of “when” questions, i.e. points in time expressions, in particular to the clock-time, days of the week, calendar dates and seasons. Some general phrases are also adressed. When analysing Turkish sentences, there are cases where the type of the adjunct (e.g. temporal, locational etc.) has to be distinguished for syntactic reasons. Besides, temporal information of an event or a state may specifically need to be extracted from a given text (e.g. question answering). These require such information to be marked as “temporal”. The goal of this study is to produce the syntactic analysis of Turkish point-in-time expressions with rather more details of semantic distinction. Along with a corpus examination, a large number of sample phrases have been collected and a separate set of phrase structure rules have been written where point-in-time expressions are marked.