Nietzsche’de Karakterin Üslubu

Abstract

Friedrich Nietzsche Sen Bilim kitabinin en iyi bilinen pasajlarindan birinde, “karaktere uslup kazandirilmasi” onerisini gundeme getirmis, boylelikle sanat dusuncesinin onemli bir kavramina etik degerlendirme baglaminda islev kazandirilmasinin yerinde olacagini ima etmistir. Bu makalede oncelikle Nietzsche’nin bu onerisinin anlami ve acilimlari ele alinacak, bu amacla dusunurun sanatsal yaratim surecinin dogasina odaklandigi cesitli pasajlar yorumlanarak etik ve estetik degerler arasindaki geciskenligin nasil anlasilabilecegi arastirilacaktir. Bu arastirma baglaminda, Nietzsche’nin fikirlerinden esinle, belli bir cokluga birlik kazandirmanin uslupsal olan ve olmayan tarzlari arasinda bir ayrim onerilecektir. Uslup calismasinin kendine has isleyisini tarif edebilmek amaciyla, Nietzsche’nin uslup anlayisinda merkezi konuma sahip olan “tek begeni” fikri uzerinde durulacaktir. Takip eden tartismada, nasil olup da (1) bir uslubu olusturan “binlerce yasa”nin tek bir begeni ortaya cikarmasinin mumkun olabilecegi ve (2) sanatsal yaratim surecindeki ozgurluk duygusunun bir zorunluluk duygusuyla ortusur hale gelebilecegi tartisilacaktir. Makalenin son kisminda, uslup kavraminin normatif ahlak alaninda merkezi oneme sahip olan “etik kistas” meselesine nasil bir acilim getirdigi ele alinacaktir. Burada, ilk bakista sanilabileceginin aksine, uslup fikrinin keyfilik ve gorecilik sonuclarina yol acmadigi savunulacaktir.