Deyim derlemi oluşturmak için oyunlaştırılmış kitle kaynak kullanımı

Abstract

Deyimleri öğrenmek dil öğrenimindeki en zorlu süreçlerden biri olarak görülmektedir. Bunun temel sebeplerinin başında çoğu zaman anlamın deyimi oluşturan kelimelerin anlamları kullanılarak çıkarılamaması bulunmaktadır. İkinci bir problem ise deyimi oluşturulan kelimelerin genelde yan yana gelmesi fakat bazı durumlarda bu kelimeler arasına başka kelimeler girerek ayrılabilmesidir. Bu sorun makine çevirisi ve bağlılık ayrıştırması gibi doğal dil işleme görevlerinde varlığını hissettirmektedir. Deyimlerin kullanımı makine çevirisinde hatalı sonuçlara sebep olmakla beraber, çeviri yaparken deyim bilgisini kullanan sistemler çok daha başarılı sonuçlar üretmektedir. Kaliteli kullanım örneklerinin eksikliği hem dil öğrenenler için hem de doğal dil işleme makine öğrenmesi sistemlerinin eğitiminde hissedilmekte ve bu da zorluğu hem öğrenciler hem de araştırmacılar için daha da artırmaktadır. Bu tezde deyim kullanımı örnekleri toplamak için çok oyunculu bir oyun geliştirilmiştir. Oyun bir mesajlaşma botu olarak geliştirilmiş olup dil öğrenenler ve deyim tanıma sistemleri üzerinde çalışan araştırmacıların kullanması için bir kaynak oluşturmak amaçlanmıştır. Veri toplamak için anadili hedef dil olan oyuncuların kullanım örnekleri ekleyebileceği ve yine aynı oyuncuların birbirlerinin gönderdiği örnekleri oylayabileceği bir etkileşim sistemi tasarlanmıştır. Oyuncular tüm bunları yaparken aynı zamanda çeşitli oyunlaştırma teşvikleri ile birbirleri arasında rekabet ortamında bulunup oyunu oynarken aynı zamanda deyim derlemi oluşturmuşlardır. Kullanılan oyunlaştırma teşviklerinin etkileri gözlenmiş ve teşvikler oyuncuların geri bildirimine göre şekillendirilmiştir. Literatürde çokça kullanılan kitle işleme yöntemiyle veri etiketleme çalışmalarının aksine alanda bir ilk olarak kitle oluşturma ve kitle oylama yöntemleri deyim derleri oluşturulmak için kullanılmıştır. Etiketleyicilerin elle etiketleme yaptığı ve bazen kitleyi doğrulamak için kullandığı geleneksel veri etiketleme yöntemlerin aksine kitle veri oluşturmak ve kalitesini kontrol etmek için kullanılmış ve bu şekilde derlem oluşturma işlerinin hızlandırılması amaçlanmıştır. Kitlenin davranışları çeşitli oyunlaştırma teşvikleri altında incelenmiş ve sistem bu verilere göre değiştirilmiştir. Oyun dilden bağımsız olarak geliştirilip Türkçe ve İtalyanca dilleri için otuz iki günlük süre boyunca, İngilizce için ise 21 gün boyunca açık tutulmuştur. Oyunun bitimini takiben oluşan derlemler dilbilimciler tarafında incelenmiş ve dil öğreniminde ve sözlüklerde kullanıma yatkın olduğuna kanaat getirilmiştir. Dilbilimcilerin ve kitlenin oylarının birbiri ile hizalı olduğu görülmüş ve bu şekilde kitlenin kaliteli ve kötü örnekleri saptamak için kullanıbileceği sonucuna varılmıştır. Bununla beraber toplanan derlemde aynı zamanda çeşitli deyim tanıma makine öğrenmesi modelleri eğitilip test edilmiş ve başarıları ölçülmüştür. Sonuçlar geliştirilen sistemin derlem toplamada etkili bir araç olarak kullanılabileceğini göstermiştir. Bir kitle kaynak derlem toplama sistemi olduğu halde tasarlanan oyun oyuncular tarafından eğlenceli ve faydalı bulunmuş olup sistemin birçok dilde deyim derlemi oluşturma çalışmalarını hızlandırabileceği ve dil öğrenenler, makine öğrenmesi sistemleri ve sözlükler için deyim kullanım örnekleri kaynağı oluşturmada kullanım potansiyeli olduğu gösterilmiştir.