Hibrit risk analiz yöntemleri ile deniz taşımacılığında inert gaz sisteminin değerlendirilmesi

Abstract

Denizcilik sektörü, deniz ve kıyı işletmeleri ile bunlara destek sağlayan hizmet alanlarını kapsayan geniş bir yapıya sahiptir. Bu sektörün temel bileşeni olan deniz taşımacılığı, farklı tür ve miktarlardaki yüklerin küresel ölçekte taşınmasına olanak sağlayarak uluslararası ticarette kritik bir rol üstlenmektedir. Bununla birlikte, deniz taşımacılığının doğasında yer alan çeşitlilik ve operasyonel karmaşıklık, gemilerin bütünlüğünü tehdit eden çeşitli riskleri beraberinde getirmektedir. Çevresel faktörler önemli riskler yaratmakla birlikte, gemi operasyonlarından kaynaklanan içsel risklerin daha belirleyici olduğu bilinmektedir. Özellikle tanker gemilerinde yangın kaynaklı olayların yaygınlığı ve yol açtığı büyük felaketler bu riskleri daha da kritik hale getirmektedir. Bu nedenle yangın önleme sistemleri, özellikle inert gaz sistemleri, güvenliğin sağlanmasında hayati öneme sahiptir. İnert gaz sistemlerinin kesintisiz ve güvenilir çalışması büyük önem taşımakla birlikte, bu sistemlerde meydana gelen arızaların ciddi kazalara yol açtığı bilinmektedir. Literatürde bu sistemlerin çalışma prensipleri üzerine çeşitli bilgiler bulunsa da kapsamlı bir risk analizi yaklaşımının eksik olduğu görülmektedir. Bu tez çalışması, inert gaz sistemlerinde oluşabilecek arızalar ve operasyonel hataların yol açabileceği riskleri değerlendirmek amacıyla hibrit bir yöntem önermektedir. Bu kapsamda HAZOP, FTA, D-S kanıt teorisi ve HEART yöntemleri bir arada kullanılarak sistematik bir analiz gerçekleştirilmiştir. Geliştirilen metodoloji, hem teorik hem de pratik açıdan anlamlı sonuçlar üretmiş ve yüksek oksijen girişinin yangın ve patlama riskini önemli ölçüde artırdığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, proaktif güvenlik yönetimi açısından önemli katkılar sunmakta olup, önerilen yaklaşımın farklı endüstrilere uyarlanabilir nitelikte olduğu ortaya konmuştur.