Gelişmekte olan şehirlerdeki atıksu karakterizasyonu: Batman atıksu arıtma tesisi örneği

Abstract

Bu araştırma, Türkiye’nin Güneydoğu Anadolu bölgesinde yer alan Batman ilinde bir Atık su Arıtma Tesisi (AAT) inşaatı sonrasında elde edilen atık su verilerinin değerlendirilmesini sunmaktadır. Bu amaçla, 2011-2022 yılları arasındaki yağışlı ve kuru hava koşulları baz alınarak tesisin giriş debi verileri analiz edilmiştir. Kirletici yüklerin konsantrasyonu ve yükleme oranları hesaplanarak tipik atık su bileşenleri belirlenmiş ve Batman AAT için maksimum ve minimum Pik Faktörler (PF) hesaplanmıştır. Ayrıca tesisin toplama sistemi için sızma değerleri tespit edilmiştir. Sonuç olarak, yaz aylarında kirletici yüklerinin arttığını, ancak ortalama değerlerde ise önemli bir fark olmadığı görülmüştür. Tesise ait PF’lerin aşılmama olasılığı yüzdeleri hesaplanmış ve en yüksek değerler 2021 yılında %70, 80 ve 90 için sırasıyla 1,30-,1,34 ve 1,37 olarak bulunurken, en düşük değerler 2020 yılında %70, 80 ve 90 için sırasıyla 1,04-,1,06 ve 1,07 olarak elde edilmiştir. PF’ler 2011-2022 yılları arasında günlük, kurak ve yağışlı dönemler için sırasıyla 1,10-1,82-,1,09-1,49-, 1,14-1,62 aralığında bulunmuştur. Son olarak Batman AAT için maksimum kurak PF tahmini için yeni bir ampirik denklem önerilerek, tesisin toplanma sistemine ait sızma miktarı, atık su debisinin %44’ü olacak şekilde alınması tavsiye edilmiştir. Bu bulgular, atık su yönetim stratejilerinin geliştirilmesine, kirletici yüklerin anlaşılmasına ve bölgedeki atık su arıtma tesisleri için tasarım ve operasyonların optimizasyonuna katkıda bulunabilir.