Yoğunlaşan Kent Ve Yaşamında Kapasite Arayışları Ve İstanbul’a Bakış

Abstract

Dünya nüfusunun ve kentlileşme oranının durdurulamaz artışı, küresel dünyanın yeni ekonomik ve sosyal dengeleri, ekolojik ömrünün sonuna yaklaşan yerküre vb. etkenler, hem mevcut, hem de gelişmekte olan yerleşim biçimleri üzerinde büyük baskılara sebep olmaktadır. Bu baskılar sonucunda kenti oluşturan yapılar, sistemler ve süreçler zorunlu olarak dönüşümler geçirirken, meydana gelen kritik durumlara çözüm arayışları, “yoğunluk” ve “kapasite” kavramlarını kentsel söylemlerin ve gündemin önemli bir parçası haline getirmiştir. Birçok kent yoğunluk ve kapasite artışı ile başa çıkabilmek için özgün veya genel modeller ortaya koymuş, kendine özgü yöntemlerle mimari üretimlerle bu dönüşüm süreçlerini yönlendirmişlerdir. 9,8 milyonluk resmi nüfusu ile İstanbul son 50 yılda olağandışı bir büyüme göstererek benzer koşullardaki pek çok metropol gibi mevcut yapısal ve yaşamsal kapasitelerin arttırılması konusuyla yüz yüze gelmiştir. Artan kentsel ihtiyaçların karşılanması, özellikle kentsel yayılmaya alternatif olarak, mevcut dokuların mekansal boyutta daha da yoğunlaşmasıyla görünür hale gelirken gerek küresel ve gerek kendine özgü yöntemler, yaklaşımlar ve mimari üretim modellerini ortaya koymaktadır. Bu tez araştırmasının amacı kentsel yoğunlaşma süreçlerinde meydana gelen zorunlu kapasite artışının İstanbul’daki gündelik hayat mekanlarında yapısal ve yaşamsal olarak hangi modellerle gerçekleştiğini tespit etmek ve bu sonuçlar üzerinden, mevcut durumlarla ilgili farkındalığı arttıracak, geçmiş süreçlerden çıkarımlar sağlayacak ve geleceğe yönelik öngörüler yapmaya imkan tanıyacak bir katalog oluşturmaktır. Bu katalog ile İstanbul’daki kentsel yoğunlaşma süreçlerine doğrudan yargılarda değil, çok yönlü tartışma ortamlarına altlık sağlayabilecek, çeşitlilikleri ortaya koyan, gerektiğinde mimari üretimlere de rehberlik eden, tarafsız bir veritabanı aracılığıyla katkıda bulunulması hedeflenmiştir.

Factors like increasing growth rates of world and urban population, changing economical and social values of the globalizing world, the ending ecological lifespan of the earth etc. have been causing a great pressure on the urban settlements. As a result of this pressure, urban structures, systems and processes have been going into deeper and compulsory changes, while the search for solutions to these critical issues have brought out the terms of “density” and “capacity” back into the urban discourses. Many cities have displayed original or world-wide models for spatial transformations to cope with this pressure. Istanbul, with a 9,8 million official population, and a massive growth rate in the last 50 years, has also been facing the challenge to cope with increasing capacity needs, just like other metropolises under similar conditions. The satisfaction of increasing urban demands has become visible through the densification of the existing urban structures, as an alternative to urban sprawl, and led this transformation by unique or global methods, approaches or architectural productions. The goal of this research is to document the models used in increasing the structural and vital capacities of the everyday life in Istanbul, and via this documentation, to form a catalog that would arouse awareness on the existing transformations, take out lessons from the past experiences and to enable us to make projections for the future. With this objective catalog, it is aimed to participate in the transformation processes of Istanbul by providing a database for the open discourses, displaying the multiplicities, and guidance if needed for future architectural & urban designs.