Şehiriçi yol aydınlatma tesisatlarında enerji verimliliği: Aliağa örneği

Abstract

Günümüzde elektrik tüketimi teknolojik gelişimler ve artan nüfusa bağlı olarak giderek artmaktadır. Türkiye elektrik tüketiminde yol aydınlatma tesisatlarının payı %2'yi geçmektedir. Enerji verimliliğinin artırılması ve enerji tüketiminin azaltılması amacıyla yol aydınlatmalarında yaygın olarak kullanılan yüksek basınçlı sodyum buharlı lambalı (YBSBL) konvansiyonel armatürlerin, LED armatürler ile değiştirilmesi çalışmaları sürdürülmektedir. Uzun ömürleri, farklı renk seçenekleri, geliştirilebilir olmaları, adaptif yol aydınlatmaları; dimleme olanakları ve verimliliği ile LED armatürler yol aydınlatmalarında öne çıkmaktadır. Dünyada birçok ülkede planlaması yapılmış ve gerçekleştirilmiş projeler gözden geçirilerek ülkemizde bir örnek teşkil etmesi adına bir ilçedeki yollar ve aydınlatma düzenleri çalışma kapsamında araştırılmıştır. Yapılan projelerde en düşük %40 enerji tasarrufu sağlandığı, LED armatür fiyatlarındaki düşüşle geçmiş yıllara nazaran projelerin geri dönüş sürelerinin giderek düştüğü görülmektedir. İzmir ili Aliağa ilçe merkezindeki yolların mevcut aydınlatma durumları TS EN 13201-1 (2015) teknik rapor ve TS EN 13201-2 (2015) standartlarına göre kontrol edilerek mevcut durumda kullanılan armatürlerden örnekler alınarak laboratuvar ortamında elektriksel ölçümler yapılmıştır. Ölçümler esnasında bakım ve işletme ile ilgili eksikler ortaya çıkarılmıştır. İzmir Aliağa ilçesindeki mevcut yollar Aliağa belediyesi tarafından temin edilen halihazır harita autocad programında incelenmiştir. Mevcut yollardaki alt yapı, yol genişlikleri, şerit sayıları, direk açıklıkları tespit edilmiştir. Yerinde inceleme ile park eden araç olup olmadığı, bisiklet yolu bulunup bulunmadığı, direk yükseklikleri ve armatür güçleri öğrenilmiştir. Bunlara göre M2 aydınlatma sınıfı için Hürriyet caddesi, M3 aydınlatma sınıfı için Şehit Binbaşı Yavuz Caddesi, M4 aydınlatma sınıfı için 9m sokaklar, M5 aydınlatma sınıfı için 5-7m sokaklar örnek olarak alınmıştır. Hürriyet caddesi özelinde yol geçiş verileri ve meteoroloji verileri de kullanılarak adaptif yol aydınlatması tasarımı yapılmıştır. Geleneksel aydınlatma armatürü ile değiştirilmesi planlanan LED armatürlerin mevcut yollarda kullanılması durumları için yol aydınlatma tasarım hesapları Dialüx programı ile gerçekleştirilmiştir. Tasarımlarda ortalama parıltı, boyuna düzgünlük, ortalama düzgünlük, bağıl eşik artışı ve kenar aydınlık düzeyleri kontrol edilmiştir. Enerji performansları için enerji yoğunluk göstergeleri ve yıllık enerji tüketim göstergeleri karşılaştırılmıştır. İlçedeki yolların aydınlatması için mevcut durumda kullanılan toplam 4560 adet konvansiyonel armatürün değiştirilmesi üzerine yapılan planlamada armatür gücüne göre %50 ile %69 arasında enerji tasarrufu elde edilebileceği görülmüştür. Adaptif yol aydınlatma sistemi ile bu verimliliğin daha da arttırılabileceği M2 aydınlatma sınıfına sahip örnek bir yol üzerinde yapılan uygulamayla görülmüştür. İlçede mevcutta kullanılan konvansiyonel armatürlerin LED armatürler ile değişimi sonucunda yılda 1265,6 MWh' lık enerji tasarrufu sağlanabileceği yapılan hesaplamalar ile elde edilmiştir. Basit maliyet analizi ile projenin ilk yatırım maliyetlerinin 2,7 yıl içerisinde yapılan tasarruf ile karşılanabileceği ortaya konulmuştur. Ayrıca armatürlerin değişiminden elde edilen verimlilik sonucu toplamda yıllık 612.546,2 ton karbon salınımının engellenebileceği hesaplanmıştır.