KARCIĞAR ve GERDANİYE KÖÇEK TAKIMLARINDA YEREL TÜRLER

Abstract

Türk makam müziğinde köçek hem dans etmek için icra edilen müstakil bir parçayı hem de takım olarak birbiri ardına sıralanmış sözel ve çalgısal türleri ifade etmektedir. Lavtacı Andon Efendi ’den aktarımla 1905-1907 tarihleri arasında Udi Nevres Bey tarafından notaya alınan Gerdaniye ve Karcığar köçek takımları içeren defter İBB (İstanbul Büyükşehir Belediyesi) Atatürk kütüphanesinde bulunmaktadır. Çalışmamızda köçek takımlarında çalgısal olarak icra edilen yerel türler ele alınmış ve makamsal özelliklerinin yanı sıra bilhassa usul ve motif içerikleri analiz edilmiştir. Çalışmanın amacı tespit edilen yerel türlerin aidiyet bakımından kısa tanımlarıyla birlikte makam, usul ve motif yönünden yapısal özelliklerini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda türlerin ‘aranağme’, ‘saz’ genellemeleri içinde kaybolmasının önüne geçmektir. Ayrıca Nevres Bey’in köçek takımlarındaki performans notları verilmiş ve köçekçelerin nasıl icra edileceği konusunda önemli bilgilere değinilmiştir. Sonuç olarak köçek takımlarının icra pratiği ve içinde tespit edilen yerel türlerin Türk makam müziği geleneğindeki yerinin önemi ve doğal seçilim ya da tercihler doğrultusunda bazı türlerin günümüze geldiği veya kaybolduğu görülmüştür.