13.yüzyıl Anadolu kervansarayları koruma ölçütleri üzerine bir araştırma

Abstract

Günümüze kalabilmiş 13. yüzyıl Anadolu kervansaraylarının mimari mirasımızın büyük bir bölümüyle ortak olarak, koruma kavramı açısından, iki temel sorunları olduğu görülmektedir. Birincisi restorasyon müdahalesine yönelik tesbit ve ön irdelemelerin yetersizliği veya olmaması, ikincisi ise içinde bulundukları neredeyse geri dünülmez hale gelen yokolma sürecidir. Oluşturulmuş olan koruma amaçlı envanter yapıların temel bozulma sorunlarını tesbit etmeyi ve restorasyon müdahalelerinde önceliklerin saptanmasını desteklemeyi amaçlamaktadır. 13. yüzyıl Anadolu kervansarayları üzerine yapılmış, restorasyon müdahalelerinde kullanılabilecek araştırmaların öncelikle tesbit edilmesi çok önemlidir. Ancak ne yazık ki uygulamaların yöntem ve tekniklerine yardımcı olabilecek nitelikteki yayınlar sınırlıdır. Kervansarayların» yapıldıkları devirden günümüze, çok çeşitli nedenlerle bozulmuş oldukları görülmektedir. Ancak erken dönemlerde doğal olaylar sonucunda oluşan tahribatlar, yerlerini son zamanlarda ne yazık ki insan faktörüne bırakmıştır. Günümüze kalabilmiş 13. yüzyıl Anadolu kervansaraylarının koruma ve restorasyon müdahalelerinde, korunmalarını gerektiren niteliklerinin içinde, belgesel değerlerinin, artık öncelikle gözönüne alınması ve uygulamaların gözlenmiş olan sorunları ve yapıların özgün bünyelerinin verileri doğrultusunda yönlendirilmesi gerekmektedir. Bütün bu veriler doğrultusunda son bölümde 13. yüzyıl Anadolu kervansarayları restorasyon müdahalelerinde öncelikle gözönüne alınması gerekli temel ölçütler saptanmaya çalışılmıştır.